Typ hierboven uw zoekterm (Belgisch recht) of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Juridisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

afwending van bevoegdheid / machtsafwending Fr.: détournement de pouvoir : bestuursrecht - het gebruik van een bestuurlijke overheid van haar bevoegdheid voor een ander doel dan waarvoor deze werd toegekend. Bijv. als een gemeentelijke overheid een concessie toekent, niet omdat dit in het belang van de gemeente is, maar om een privaat belang te dienen, dan is er sprake van ~. Bestuurlijke beslissingen kunnen wegens ~ vernietigd worden door de Raad van State. Zie: art 14 Gecoördineerde wetten van 12 januari 1973 op de Raad van State.

afwezigheid Fr.: l'absence : personen- en familierecht - situatie waarbij het onzeker is of een persoon nog in leven is dan wel overleden is. Hiervoor is een regeling uitgewerkt waarbij voorzien wordt in de bescherming van het vermogen van de afwezige en de vermoedelijke erfgenamen bepaalde rechten krijgen toegekend. Art. 112-142 Burgerlijk Wetboek - Zie ook: nadere verklaring verklaring van afwezigheid nadere verklaring vermoeden van afwezigheid nadere verklaring voorlopige inbezitstelling

agressor Fr.: l'agresseur : oorlogsrecht - aanvaller, degene die een aanvalsoorlog begon. In het moderne internationale recht wordt een aanvalsoorlog niet langer als een legitiem middel van internationale politiek gezien. Art. art, 2 Handvest van de Verenigde Naties van 26 juni 1945

akte Fr.: l'acte : bewijsrecht - ondertekend geschrift dat onderworpen is aan bepaalde vormvoorwaarden en dat bestemd is om tot bewijs te dienen. Zie ook: nadere verklaring authentieke akte nadere verklaring grosse / (mv.) grossen nadere verklaring overeenkomst

akte van bekendheid Fr.: acte de notoriété : familierecht / familiaal vermogensrecht - akte opgesteld door de Vrederechter. Deze akte wordt opgesteld op verzoek van personen die in de onmogelijkheid zijn om bepaalde officiële documenten met betrekking tot hun identiteit (meestal de geboorteakte) te verkrijgen en die deze documenten nodig hebben om te huwen of de Belgische nationaliteit te verkrijgen;
akte opgesteld door een notaris of vrederechter waarbij het overlijden van een persoon en diens erfopvolging worden bevestigd door getuigen. Zie: art 5 Wet van 28 juni 1984 van de Belgische nationaliteit. Art. art. 70 Burgerlijk Wetboek

akte van berusting Fr.: acte de acquiescence : burgerlijk procesrecht - een berusting kan uitdrukkelijk of stilzwijgend gebeuren. Ingeval van uitdrukkelijke berusting gebeurt deze bij een geschrift, deze akte wordt ook wel eens ~ genoemd, maar dit is geen frequent gebruikte term. Art. 1045 Gerechtelijk Wetboek - Zie ook: hierarchische verhouding berusting / berusten / berust

akte van beschuldiging Fr.: acte d'accusation : strafrecht - processtuk in de procedure voor het Hof van Assisen. De ~ wordt opgesteld door de procureur-generaal en bevat een omschrijving van het misdrijf, alle omstandigheden relevant voor de strafbepaling en een aanduiding van de beschuldigde. Art. 241 Wetboek van Strafvordering en 242 Wetboek van Strafvordering - Zie ook: nadere verklaring Hof van Assisen nadere verklaring procureur-generaal

akte van cessie / cessieakte Fr.: acte de cession de créance : vermogensrecht - geschrift (notarieel of onderhands) dat dient tot bewijs van het feit dat een vordering wordt overgedragen door de decedent aan de cessionaris. De schuldenaar is dan de debitor cessus. Art. 1690 Burgerlijk Wetboek - Zie ook: hierarchische verhouding cessie nadere verklaring cedent nadere verklaring cessionaris nadere verklaring subrogatie

akte van de burgerlijke stand Fr.: acte d'état civil : gerechtelijk recht - de akten die op de gemeentelijke dienst van de burgerlijke stand opgemaakt worden en die de staat van een persoon aangeven en optekenen, zoals de geboorteakten, overlijdensakten, akten van huwelijk. De akten van de burgerlijke stand vermelden het jaar, de dag en het uur waarop zij zijn opgemaakt, de voornamen, de naam, de leeftijd, (...) en de woonplaats van allen die erin worden genoemd Art. 34-101 Burgerlijk Wetboek - Zie ook: hierarchische verhouding burgerlijke stand onderdeel overlijdensakte onderdeel geboorteakte nadere verklaring huwelijksakte

akte van geboorte / geboorteakte Fr.: acte de naissance : personen- en familierecht - akte van de burgerlijke stand, opgemaakt door de ambtenaar van de burgerlijke stand naar aanleiding van een aangifte van geboorte. Een ~ bevat de gegevens van het kind (dag, uur en plaats van geboorte, geslacht, naam en voornamen), de ouders (of de moeder alleen indien de afstamming langs vaderszijde niet vaststaat) en van de aangever. Art. 57 Burgerlijk Wetboek - Zie ook: nadere verklaring aangifte van geboorte hierarchische verhouding akten van burgerlijke stand

alarmbel / alarmbelprocedure Fr.: sonette d'alarme : grondwettelijk recht - een beschermingsmechanisme voor de ideologische minderheden in de regionale wetgevende kamers. Telkens kan er door een aantal leden van de betreffende wetgevende vergadering een motie ingediend worden dat een bepaald voorstel van decreet een discriminatie om wille van filosofische of ideologische redenen inhoudt. In dat geval wordt het wetgevend werk opgeschort en start een specifieke procedure. Zie: art 4 Wet 3 juli 1971 tot indeling van de leden van de wetgevende Kamers in taalgroepen en houdende diverse bepalingen betreffende cultuurraden voor de Nederlandse Cultuurgemeenschap en voor de Franse cultuurgemeenschap en art 73 Wet 31 december 1983 tot hervorming der instellingen voor de Duitstalige gemeenschap.

algehele gemeenschap van goederen Fr.: communauté des biens : huwelijksvermogensrecht - huwelijksstelsel waarbij de echtgenoten bij huwelijkscontract hebben bepaald dat al hun tegenwoordige en toekomstige goederen zullen behoren tot de huwelijksgemeenschap. Art. 1453 Burgerlijk Wetboek - Zie ook: nadere verklaring huwelijksvermogensstelsel / huwelijksstelsel nadere verklaring gemeenschap van aanwinsten / wettelijk stelsel tegenstelling scheiding van goederen

algemeen legaat Fr.: legs universel : erfrecht - uiterste wilsbeschikking waarbij iemand het geheel van zijn goederen nalaat aan één of meerdere personen. Bijv. "bij mijn overlijden zullen al mijn bezittingen toekomen aan X en Y" is een ~. Art. art. 1002 Burgerlijk Wetboek en art. 1003-1009 Burgerlijk Wetboek - Zie ook: hierarchische verhouding uiterste wil / testament hierarchische verhouding uiterste wilsbeschikking tegenstelling legaat ten algemene titel tegenstelling bijzonder legaat / legaat onder bijzondere titel

algemeen legataris Fr.: légataire universel : erfrecht - Persoon aan wie een algemeen legaat wordt toegekend. Art. 1004 Burgerlijk Wetboek en 1005 Burgerlijk Wetboek

algemeen reglement voor de arbeidsbescherming Fr.: Règlement général pour la protection du travail : arbeidsrecht - uitgebreid geheel van soms erg gedetailleerde reglementaire voorschriften, vooral ter bescherming van de veiligheid en de gezondheid bij het werk, uitgevaardigd op grond van verschillende wetten en samengebracht bij Regentbesluiten van 21 februari 1946 en 27 september 1947. Meestal aangeduid als "ARAB".

algemeen verbindend verklaren van de CAO Fr.: généralement obligatoire expliquent de la convention collective de travail : arbeidsrecht - de in een paritair orgaan gesloten C.A.O.'s kunnen bij K.B. algemeen verbindend worden verklaard. De algemeen verbindend verklaarde C.A.O. is bindend voor alle werkgevers en werknemers die behoren tot het ressort van het paritair orgaan, voorzover zij vallen onder de werkingssfeer van de C.A.O. Art. 28 Wet 5 december 1968

algemene beginselen van behoorlijk bestuur Fr.: les principes généraux de l'administration convenable : bestuursrecht - algemene principes die de overheid bij het besturen in acht moet nemen. De ~ zijn meestal niet expliciet opgenomen in de wetgeving maar worden afgeleid uit de rechtsleer en de rechtspraak. Voorbeelden van ~ zijn dat de overheid niet willekeurig mag optreden, dat ze haar optreden moet motiveren, dat ze alle burgers gelijk moet behandelen enzovoort.

algemene rechtsbeginselen Fr.: les principes de droit généraux : mensenrechten - vaak universele, algemeen erkende gedachten die aan wet- en regelgeving ten grondslag liggen. Bijv. de adagia: 'wat teveel betaald was, kan worden teruggevorderd' of 'geen straf zonder schuld'.

algemene regels Fr.: règles générales : rechtswetenschap - regels die voor iedereen gelden, hetgeen uitdrukking kan vinden in wet- en regelgeving of in overeenkomsten. Bijv. "Niemand gaat zonder ticket naar het toneel of de film. Normaal dus dat u om met de trein te reizen ook moet beschikken over een geldig vervoerbewijs, vóór u instapt. Kan dat om één of andere reden niet, verwittig dan de treinbegeleider zo snel u kan, nl. vóór u in de trein stapt en indien dit niet kan zo snel mogelijk na het vertrek van de trein." (NMBS - België)

algemene rol Fr.: rôle général : gerechtelijk recht - lijst van de zaken die aanhangig zijn bij een bepaalde rechtbank en die bijgehouden wordt op de griffie. Op de ~ worden alle zaken ingeschreven in de volgorde van binnenkomst. Art. 711 Gerechtelijk Wetboek en 716 Gerechtelijk Wetboek - Zie ook: hierarchische verhouding rol tegenstelling bijzondere rol nadere verklaring verwijzing naar de rol nadere verklaring zittingsrol

algemene voorwaarden / uniforme voorwaarden Fr.: conditions générales : contractenrecht - algemene bedingen die zijn opgesteld om in een aantal overeenkomsten te worden opgenomen en die niet de kern van die overeenkomsten raken. Zie ook: onderdeel nadere verklaring exoneratie nadere verklaring beding / stipulatio / contractuele bedingen / contractuele clausules

alibi Fr.: alibi : strafrecht - Latijn: de aanwezigheid elders, waarmee kan worden bewezen dat bijv. een verdachte zich op een bepaald tijdstip niet op de plaats van het misdrijf bevond.

alimentatie / onderhoudsbijdrage / onderhoudsgeld / onderhoudsuitkering Fr.: la pension alimentaire / la contribution d'entretien / l'argent d'entretien / l'allocation d'entretien : personen- en familierecht - een som geld die dient betaald te worden door een persoon (de onderhoudsplichtige) aan een andere (de onderhoudsgerechtigde) om in diens levensonderhoud te voorzien. ~ kan verschuldigd zijn tussen (ex-)echtgenoten, ouders en kinderen, etc. Art. 203-211 Burgerlijk Wetboek en 213 Burgerlijk Wetboek - Zie ook: nadere verklaring personen- en familierecht nadere verklaring echtscheiding / echtscheiden / in de echt gescheiden nadere verklaring familierecht

alleenverkoop : - Een concessie van alleenverkoop betekent dat de concessiehouder voor een bepaald gebied de volledige exclusiviteit krijgt om de goederen van de concessiegever te verkopen. Dit betekent dat de concessiegever geen andere concessiehouders voor dat gebied mag aanduiden.

alleenzetelend rechter / alleenrechtsprekend rechter Fr.: juge unique : gerechtelijk recht - De correcte term is alleensprekend rechter, dit is een rechter die alleen rechtspreekt. Een vrederechter is een ~ Art. 786 Gerechtelijk Wetboek - Zie ook: nadere verklaring enkelvoudige kamer

allochtoon / allochtonen Fr.: allochtone / les personnes d'origine étrangère : vreemdelingenrecht - niet-oorspronkelijke bewoner van het land. Bijv. de Chinese gemeenschap in België is ~. Zie ook: tegenstelling autochtoon / autochtonen

allonge Fr.: allonge : contractenrecht - Frans: soort bijlage die aan een schriftelijk stuk wordt gehecht. Bijv. deze ~ maakt na ondertekening door de verkrijger en de ondernemer integraal deel uit van de koop-/aannemingsovereenkomst. Zie ook: nadere verklaring addendum / (mv.) addenda

alternatieve geschillenbeslechting : arbitragerecht en mediatie - geschillenbeslechting buiten de hoven en rechtbanken om bv. arbitrage.

alternatieve verbintenissen Fr.: obligations alternatives : verbintenissenrecht - de schuldenaar verbindt zich tot uitvoering van één van de verschillende prestaties. Zie ook: tegenstelling cumulatieve verbintenissen / cumulatieve verplichtingen

alternatieve voorwaarden Fr.: conditions alternatives : verbintenissenrecht - voorwaarden waaraan niet stuk voor stuk moet worden voldaan. Een persoon heeft de keuze om aan een of meerdere voorwaarden te voldoen. Zie ook: niet gelijk aan alternatieve verbintenissen

Alternative Dispute Resolution (ADR) Fr.: règlement alternatif de litiges : mediation - Engels: alternatieve geschillenoplossing. Alternatieve manier om in concrete of voorzienbare geschillen tot een oplossing te komen. Bij bemiddeling verleent een onafhankelijke deskundige onpartijdige hulp met het doel de partijen zo snel mogelijk te verenigingen op de punten die hen verdeeld houdt.

ambachtsregister Fr.: registre de l'artisanat : - zelfstandigen die geen goederen verkopen maar uitsluitend arbeid leveren, moeten zich inschrijven in het ambachtsregister.

ambtelijke opdracht / rogatoire opdracht Fr.: commission rogatoire : gerechtelijk recht - opdracht/onderzoeksmaatregel die wordt uitgevoerd door een rechter of rechtbank op verzoek en in naam van een andere rechter of rechtbank. Art. art. 11 Gerechtelijk Wetboek en art. 873 Gerechtelijk Wetboek

ambtenaar Fr.: le fonctionnaire : ambtenarenrecht - diegene die is aangesteld om in openbare dienst werkzaam te zijn. Zie ook: hierarchische verhouding staatssecretarissen

ambtshalve aanslag Fr.: taxation d'office : fiscaal recht - belastingaansalg waarbij, vaak bij gebrek aan medewerking van de belastingplichtige, het bedrag van de belastbare grondslag op basis van een schatting door de belastingadministratie eenzijdig wordt geraamd. Art. 351 Wetboek Inkomstenbelasting 1992 en 352 Wetboek Inkomstenbelasting 1992 - Zie ook: nadere verklaring fiscus / belastingdienst

ambtshalve aanslag / aanslag van ambtswege Fr.: d'office l'attentat / l'attentat d'office : fiscaal recht - belastingaanslag die, vaak bij gebrek aan medewerking van de belastingplichtige, eenzijdig door de belastingadministratie wordt vastgesteld en die als correct geldt totdat de belastingplichtige zelf het correcte bedrag van de aanslag kan bewijzen, Art. 351-352 Wetboek Inkomstenbelasting 1992 - Zie ook: nadere verklaring fiscus / belastingdienst

ambtshalve toevoeging Fr.: addition d'office : advocatuur - toewijzing van een raadsman die kosteloos rechtsbijstand verleent aan bijvoorbeeld verdachten of psychiatrische patiënten zonder dat zij daartoe zelf een verzoek hoeven in te dienen Zie ook: nadere verklaring pro Deo nadere verklaring betalende advocatuur / betalende praktijk

ambulante handel : - Elke verkoop, te koop aanbieding of uitstalling met het oog op de verkoop van producten aan de consument, door een handelaar buiten de vestigingen vermeld in zijn inschrijving in het handelsregister of door een persoon die niet over een dergelijke vestiging beschikt. Zie: Wet van 25 juni 1993 betreffende de uitoefening van ambulante activiteiten en de organisatie van openbare markten.

amendement Fr.: l'amendement : staatsrecht - voorstel tot wijziging van een artikel van een wetsvoorstel of wetsontwerp, voorstel of ontwerp van decreet of voorstel of ontwerp van ordonnantie. Een ~ kan ingediend worden door de regering of door een of meer leden van het betrokken parlement Art. 76 Grondwet en 39 bijz. wet hervorming instellingen - Zie ook: nadere verklaring wetsontwerp nadere verklaring wetsvoorstel

amnestie Fr.: l'amnistie : staatsrecht - beslissing van de federale wetgevende macht waardoor bepaalde misdrijven uit het verleden, inzonderheid politieke misdrijven, niet meer vervolgd of bestraft worden. Zie ook: tegenstelling gratie / genade

anarchie Fr.: l'anarchie : politiek - toestand van een land zonder (gezaghebbend) bestuur. Bijv. in Liberia heeft een tijdlang ~ geheerst, doordat de voltallige regering het land had verlaten. Zie ook: nadere verklaring bestuur tegenstelling rechtsstaat nadere verklaring staatsrecht

anciënniteit Fr.: l'ancienneté : arbeidsrecht - ouderdom in rang, rangorde naar diensttijd (Van Dale).

animus : rechtswetenschap - Latijn: achterliggende bedoeling. Bijv. animus donandi: met de bedoeling te schenken

animus iniurandi : rechtswetenschap - Latijn: de bedoeling of het opzet om te beledigen, te kwetsen of te spotten.

anno : rechtswetenschap - Latijn: in het jaar. Bijv. anno 1983 = in het jaar 1983

annotatie / noot Fr.: l'annotation / la note : rechtswetenschap - juridisch verklarend commentaar op een beslissing van gerecht of scheidsgerecht. Zie ook: nadere verklaring noot

annotator Fr.: annotateur : rechtsfilosofie - rechtsgeleerde die in een noot of annotatie commentaar geeft op of nadere verklaring geeft aan een gerechtelijke of arbitrale uitspraak.

anonieme getuige Fr.: témoin anonyme : strafprocesrecht - een getuige wiens identiteit niet wordt bekendgemaakt tot bescherming van zijn veiligheid. Zie ook: nadere verklaring bedreigde getuige

anticipatory breach : contractenrecht - Engels: voortijdige opschorting of eventueel ontbinding van een contract als de wanprestatie al duidelijk is voordat de vordering opeisbaar is. Bijv. omdat vooraf vaststaat dat dat het contract niet zonder tekortkomingen nagekomen kan worden of indien de schuldenaar zegt dat hij in de nakoming van zijn verplichting(en) zal tekortschieten. Zie ook: nadere verklaring dadelijk opeisbaar nadere verklaring verzuim nadere verklaring toerekenbare tekortkoming

anti-trustzaken Fr.: affaires anti-trust : kartelrecht - gerechtelijke zaken die gericht zijn tegen kartelvorming, met name op basis van Europese regelgeving. Zie ook: onderdeel kartelverbod

apatride Fr.: apatride : personenrecht - staatloze of persoon die geen staatsburgerschap bezit, d.w.z. die door geen enkele staat als onderdaan wordt beschouwd en die dus de bescherming van een nationale overheid ontbeert. Zie: Verdrag van New York van 28 september 1954 betreffende het statuut van staatloze, goedgekeurd door België bij Wet van 16 mei 1960.

apostille Fr.: apostille : staatsrecht - verklaring door de bevoegde overheid van het land van oorsprong over de echtheid van de handtekening en de hoedanigheid van de persoon die een akte heeft opgesteld (notaris, ambtenaar van de burgerlijke stand enz.) en die aan die akte wordt gehecht. De ~verzekert dus de authenticiteit van de akte. De ~is een vereenvoudigde vorm van legalisatie die enkel aanvaard wordt tussen staten die lid zijn bij het Apostilleverdrag. Art. 1 Haags Apostilleverdrag van 5 oktober 1961 - Zie ook: nadere verklaring legalisatie

appèlrechter Fr.: juge d'appel : gerechtelijk recht - (weinig gebruikt) rechter in hoger beroep

apparentering / lijstenverbinding Fr.: apparentement : politiek - stelsel bij verkiezingen waarbij kandidaten van een bepaalde lijst zich samenvoegen met kandidaten van lijsten in andere kieskringen van dezelfde provincie, zodat hun stemmen samengeteld worden bij de aanvullende stemverdeling, na de eerste zetelverdeling op het niveau van de kieskringen. In Vlaanderen is dit systeem door de invoering van de provinciale kieskringen bij de wet van 13 december 2002 afgeschaft. Art. 132-137 Kieswetboek en 169-171 Kieswetboek - Zie ook: nadere verklaring evenredigheidsstelsel

appartementsmede-eigendom Fr.: copropriété forcée des immeubles ou groupes d'immeubles bâtis : zakenrecht - rechtsregels die van toepassing zijn op gebouwen die opgedeeld zijn in private kavels van verscheidene eigenaars, waardoor er noodzakelijkerwijs ook gemeenschappelijke delen zijn (bijv. de traphal). Art. 577-3 Burgerlijk Wetboek

appellant Fr.: appellant : burgerlijk procesrecht - persoon die hoger beroep instelt. Zie ook: nadere verklaring hoger beroep tegenstelling geïntimeerde / verweerder

arbeider Fr.: ouvrier : arbeidsrecht - werknemer die in hoofdzaak handarbeid verricht.

arbeidsauditeur Fr.: auditeur du travail : gerechtelijk recht - de persoon die bij de arbeidsrechtbanken het ambt van openbaar ministerie waarneemt; magistraat van het openbaar ministerie bij de arbeidsrechtbank die er het ambt van het openbaar ministerie waarneemt Art. 152-155 Gerechtelijk Wetboek - Zie ook: nadere verklaring openbaar ministerie nadere verklaring arbeidsrechtbank

arbeidsbescherming Fr.: la protection de travail : arbeidsrecht - de regelen van de arbeidsbescherming hebben tot doel ervoor te zorgen dat de arbeid in behoorlijke omstandigheden wordt verricht.

arbeidsgerecht Fr.: justice du travail : gerechtelijk recht - hoven en rechtbanken die kennis nemen van geschillen in sociale zaken, met name de arbeidsrechtbank en het arbeidshof

arbeidshof Fr.: cour du travail : gerechtelijk recht - rechtbank in hoger beroep die bevoegd is voor arbeids- en socialezekerheidsgeschillen en die dus de hoger beroepen tegen de vonnissen van de arbeidsrechtbanken behandelt. Art. 103-104 Gerechtelijk Wetboek en 607 Gerechtelijk Wetboek - Zie ook: nadere verklaring hof van beroep nadere verklaring arbeidsrechtbank

arbeidsinspectie Fr.: inspection du travail : arbeidsrecht - ambtenaren die onder het gezag staan van de Ministers tot wier bevoegdheid de tewerkstelling en arbeid, de sociale voorzorg, de volksgezondheid en de economische zaken behoren, en die belast zijn met het toezicht op de naleving van de wetgeving betreffende de arbeidshygiëne en -geneeskunde, de arbeidsbescherming, de arbeidsbetrekkingen en -reglementeringen, de arbeidsveiligheid, de sociale zekerheid en de sociale bijstand. Art. art. 1 Wet 16 november 1972

arbeidskostenforfait : fiscaal recht - vast bedrag voor belastingaftrek van beroepskosten. Zijn de werkelijke kosten hoger, dan mogen die worden afgetrokken. Zie ook: tegenstelling huurwaardeforfait

arbeidsongeschiktheid Fr.: incapacité de travail : - de lichamelijke ongeschiktheid om arbeid te verrichten.

arbeidsongeschiktheidsverzekering Fr.: assurance invalidité : sociaal recht - een van de twee sectoren van de wettelijke ziekte- en invaliditeitsverzekering die tot doel heeft een loondervingsvergoeding toe te kennen in geval van arbeidsongeschiktheid die het gevolg is van een ziekte of een ongeval. De arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen verschilt van die voor de werknemers. Art. 1 K.B. 14 juli 1994

arbeidsongeval Fr.: accident du travail : sociaal zekerheidsrecht - ongeval dat een werknemer overkomt tijdens en door het feit van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst en dat een letsel veroorzaakt. Art. art. 7 Wet 10 april 1971

arbeidsovereenkomst / arbeidscontract Fr.: contrat de travail : arbeidsrecht - veelal schriftelijke overeenkomsten waarbij de werknemer zich verbindt in dienst van de werkgever tegen bepaald loon gedurende een zekere tijd arbeid te verrichten. Zie ook: nadere verklaring arbeidsrecht onderdeel werken in dienstbetrekking

arbeidsparticipatie Fr.: la participation au marché du travail : arbeidsrecht - deelneming in het arbeidsproces.

arbeidsrecht Fr.: droit du travail : arbeidsrecht - het geheel van normen die het recht op arbeid als sociaal grondrecht tot voorwerp hebben. Zie ook: nadere verklaring arbeidsovereenkomst / arbeidscontract

arbeidsrechtbank Fr.: tribunal du travail : gerechtelijk recht - rechtbank op het niveau van een gerechtelijk arrondissement die bevoegd is voor arbeids- en socialezekerheidsgeschillen. De ~bestaat uit een beroepsrechter (rechter in de arbeidsrechtbank genoemd) en twee lekenrechters, rechters in sociale zaken genoemd. Art. 81-83 Gerechtelijk Wetboek en 578-583 Gerechtelijk Wetboek - Zie ook: nadere verklaring rechtbank van eerste aanleg nadere verklaring rechter in de arbeidsrechtbank nadere verklaring rechter in sociale zaken

arbeidsreglement Fr.: règlement de travail : arbeidsrecht - reglement waarin de arbeidsomstandigheden bepaald zijn en dat de werkgever verplicht is op te stellen. Het ~ moet volgens de wet onder meer vermelden: 1° de aanvang en het einde van de gewone arbeidsdag, het tijdstip en de duur van de rusttijden, de dagen van regelmatige onderbreking van de arbeid; 2° de wijzen van meting van en controle op de arbeid met het oog op het bepalen van het loon; 3° de wijze, het tijdstip en de plaats van betaling van het loon; 4° (a) de duur van de opzeggingstermijnen of de nadere regelen voor het bepalen van de opzeggingstermijnen of de verwijzing naar de wettelijke en reglementaire bepalingen terzake; (b) de dringende redenen die de verbreking van de overeenkomst door de ene of de andere partij zonder opzegging rechtvaardigen, onder voorbehoud van de beoordelingsbevoegdheid van de rechtbanken. Zie: wet van 8 april 1965 tot instelling van de arbeidsreglementen.

arbeidsvergunning Fr.: permis de travail : arbeidsrecht - voorafgaande vergunning die een werkgever van de bevoegde gewestminister moet verkrijgen voor de tewerkstelling van een buitenlandse werknemer die niet in het bezit is van een arbeidskaart A of C. Art. 4 Wet 30 april 1999

arbiter Fr.: arbitre : arbitragerecht - soort rechtspreker; een bij overeenkomst aangewezen scheidsrechter. Zie ook: nadere verklaring arbitrage tegenstelling rechter

arbitraal vonnis / arbitrale uitspraak Fr.: sentence arbitrale : arbitragerecht - uitspraak van een scheidsgerecht, scheidsrechterlijke beslissing Art. 1698-1702 Ger. W. - Zie ook: nadere verklaring vonnis nadere verklaring uitspraak

arbitrage Fr.: arbitrage : arbitragerecht - scheidsrechterlijk geding. Partijen kunnen overeenkomen hun geschillen niet voor te leggen aan de officiële rechter, maar een voor hen bindende uitspraak te laten doen door een scheidsrechterlijk orgaan. Beslechting van een geschil door een niet-overheidsrechter/arbiter. Elk geschil dat reeds is ontstaan of nog kan ontstaan uit een bepaalde rechtsbetrekking, waarover een dading mag worden aangegaan, kan bij overeenkomst aan arbitrage worden onderworpen. Art. 1676 Ger. W.

arbitragebeding / arbitrageovereenkomst Fr.: clause d'arbitrage / convention d'arbitrage : arbitragerecht - beding in een overeenkomst of overeenkomst waarbij partijen zich ertoe verbinden geschillen bij de uitvoering van de overeenkomst te zullen voorleggen voor arbitrage alvorens een rechtszaak in te leiden. Art. 1718 Ger. W. en 1680-1681 Ger. W. - Zie ook: hierarchische verhouding arbitrage nadere verklaring arbiter

Arbitragehof Fr.: Cour d'arbitrage : gerechtelijk recht - grondwettelijk rechtscollege dat de verenigbaarheid van wetten, decreten en ordonnanties met de grondrechten opgenomen in de grondwet en de bevoegdheidsverdelende regels (tussen de federale overheid, de gemeenschappen en gewesten) nagaat. Het Arbitragehof doet uitspraak na een prejudiciële vraag of een beroep tot vernietiging van een bepaalde wet; Rechtscollege dat de conformiteit van wetten, decreten en ordonnanties met de rechten opgenomen in titel II ('De Belgen en hun rechten') van de Grondwet, de artikelen 170, 172 en 191 van de Grondwet en de regels opgenomen in of krachtens de grondwet die de bevoegdheidsverdeling tussen de federale overheid, gemeenschappen en gewesten regelen. Het Arbitragehof kan uitspraak doen na een vordering tot vernietiging van een wet, decreet of ordonnantie ofwel na een prejudiciële vraag van een ander rechtscollege. Zie: Bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Arbitragehof. Art. 142 G.W.

arbitragerecht Fr.: droit d'arbitrage : burgerlijk procesrecht - rechtsgebied dat de regels over arbitrage bevat Art. 1680-1681 Ger. W. - Zie ook: hierarchische verhouding mediation nadere verklaring arbitrage nadere verklaring arbiter nadere verklaring arbitrageovereenkomst

arrest / arresten Fr.: arrêt / arrêts : gerechtelijk recht - een op schrift gestelde uitspraak van een hof of de Raad van State. Zie: Bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Arbitragehof Art. 22 Ger. W. - Zie ook: tegenstelling vonnis nadere verklaring uitspraak

arrestatie Fr.: arrestation : strafprocesrecht - vrijheidsbeneming van maximaal 24 uur door de politie op heterdaad of op bevel van de procureur des Konings van een persoon die verdacht wordt van een strafbaar feit om hem ter beschikking te stellen van het gerecht. Art. 1 wet voorlopige hechtenis - Zie ook: hierarchische verhouding voorgeleiding nadere verklaring ontslag van rechtsvervolging - ovar tegenstelling arrest / arresten

arrondissement Fr.: arrondissement : burgerlijk procesrecht - rechtsgebied van de arrondissementsrechtbank. In ieder gerechtelijk arrondissement is er een arrondissementsrechtbank, een rechtbank van eerste aanleg, een arbeidsrechtbank en een rechtbank van koophandel. Art. 73 Ger. W.

arrondissementsrechtbank Fr.: tribunal d'arrondissement : burgerlijk procesrecht - De ~ bestaat uit de voorzitter van de rechtbank van eerste aanleg, de rechtbank van koophandel en de voorzitter van de arbeidsrechtbank van een bepaald arrondissement of uit de rechters die hen daarin vervangen. De ~ doet uitspraak over sommige bevoegdheidsconflicten. Art. 639 Ger. W. - Zie ook: niet gelijk aan rechtbank van eerste aanleg onderdeel vredegerecht onderdeel hof van beroep

artikel / wetsartikel / wetsartikelen Fr.: article / l'article de loi / les articles de loi : staatsrecht - onderdeel van een wet dat een rechtsregel of een geheel van samenhangende rechtsregels bevat. De artikelen worden in een wet doorlopend genummerd. Rechtsregel(s) die bij een bepaald nummer horen. Bijv. artikel 10 van de Grondwet bepaalt o.m. dat alle Belgen gelijk voor de wet zijn. Zie ook: hierarchische verhouding wet nadere verklaring amendement

ascendent / (mv.) ascendenten Fr.: ascendant : familierecht - bloedverwant in opklimmende lijn. Bijv. ouders, grootouders en overgrootouders zijn ~ Art. 736 B.W. - Zie ook: tegenstelling afstammeling