Typ hierboven uw zoekterm (Belgisch recht) of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Juridisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

code civil : rechtsgeschiedenis - burgerlijk wetboek dat op 21 maart 1804 door Napoleon Bonaparte werd afgekondigd. Die Code Civil was ook van toepassing op de Belgische territoria ingelijfd bij Frankrijk. De Code Civil is tot op heden de basistekst van het Belgisch burgerlijk recht.

codex constitutionum : rechtsgeschiedenis - Latijn: boekdeel waarin het Romeinse burgerlijk recht onder keizer Justinianus (in het jaar 534) is vastgelegd. Zie ook: tegenstelling code civil

codificatie / codificeren / gecodificeerd Fr.: la codification / codifier / codifié : staatsrecht - opname van rechtsregels die op eenzelfde rechtsgebied betrekking hebben in een systematisch georganiseerd wetboek. Een ~ gaat verder dan een coördinatie van wetgeving. Het Wetboek van Vennootschappen van 7 mei 1999 is zo een ~ van alle wetsbepalingen in verband met vennootschappen. Zie: Wet van 13 juni 1961 betreffende de coördinatie en codificatie. Zie ook: niet gelijk aan coördinatie / coördineren

cognossement Fr.: connaissement : vervoersrecht - vrachtbrief; verklaring van een kapitein dat hij bepaalde goederen in ontvangst genomen heeft (en evt. heeft ingeladen) en dat hij die bij de geadresseerde af zal leveren. Met dit papier kan de afgifte van de vracht gevraagd worden. Art. 85 Zeewet - Zie ook: v vrachtbrief

collectief merk / collectieve merken Fr.: la marque collective : merkenrecht - merkteken dat ertoe strekt kwaliteiten van waren of diensten afkomstig van verschillende ondernemingen te waarborgen. Ondernemers mogen het ~ slechts gebruiken als zij aan de gestelde eisen van de merkhouder voldoen. Bijv. Wolmerk en Keurslager zijn ~. Zie ook: tegenstelling individueel merk

collectief ontslag Fr.: licenciement collectif : arbeidsrecht - elk ontslag om één of meer redenen die geen betrekking hebben op de persoon van de werknemer, dat in de loop van een periode van 60 dagen een bepaald aantal werknemers treft (m.n. ten minste 10 in ondernemingen waar, tijdens het kalenderjaar dat het ontslag voorafgaat, gemiddeld meer dan 20 maar minder dan 100 werknemers zijn tewerkgesteld; of ten minste 10% van het aantal werknemers in ondernemingen waar, tijdens het kalenderjaar dat het ontslag voorafgaat, gemiddeld ten minste 100 maar minder dan 300 werknemers zijn tewerkgesteld; of ten minste 30 in ondernemingen waar, tijdens het kalenderjaar dat het ontslag voorafgaat, gemiddeld ten minste 300 werknemers zijn tewerkgesteld). Art. 1 C.A.O. nr. 24 van 2 oktober 1975 - Zie ook: hierarchische verhouding ontslag

collectieve arbeidsovereenkomst (CAO) Fr.: convention collective de travail : arbeidsrecht - akkoord gesloten tussen een of meer werknemersorganisaties en een of meer werkgeversorganisaties of een of meer werkgevers waarbij de individuele en collectieve betrekkingen tussen werkgevers en werknemers in ondernemingen of in een bedrijfstak worden vastgelegd (de normatieve bepalingen) en de rechten en de verplichtingen van de contracterende partijen worden geregeld (obligatoire bepalingen). Zie: art 5 Wet van 5 december 1968 betreffende de collectieve arbeidsovereenkomsten en de paritaire comités.

collectieve schuldenregeling Fr.: règlement collectif des dettes : beslagrecht - gerechtelijke procedure die toestaat dat particulieren met een overmatige schuldenlast een verzoekschrift indienen bij de beslagrechter. Indien deze de ~ toelaatbaar acht, stelt hij een schuldbemiddelaar aan, die een aanzuiveringsregeling moet uitwerken. Deze schuldbemiddelaar heeft ook een controletaak en volgt het uitvoeren op van alle maatregelen voorzien in de aanzuiveringsregeling en houdt toezicht op het beheer van inkomsten en goederen. Art. 1675/2 Ger.W. - Zie ook: onderdeel schuldbemiddelaar onderdeel minnelijke aanzuiveringsregeling onderdeel gerechtelijke aanzuiveringsregeling

College van Burgemeester en Schepenen / schepencollege Fr.: collège des bourgmestre et échevins : staatsrecht - orgaan van een gemeente dat bestaat uit de burgemeester en de schepenen, verkozen uit de gemeenteraad en dat het dagelijkse bestuur van de gemeente verzorgt. Het ~ kan beschouwd worden als de uitvoerende macht van de gemeente. Tot de taken die de wet aan het ~ heeft toegewezen, horen o.m. het beheer van de goederen en de inkomsten van de gemeente, het voeren van rechtsgedingen waarbij de gemeente betrokken is, het toezicht op de gemeentebeambten, het houden van de registers van de burgerlijke stand en de bewaring van het archief, de politie over de vertoningen, het toezicht op het O.C.M.W. Art. 5 t/m 21 Nieuwe Gemeentewet en 123-132 Nieuwe Gemeentewet - Zie ook: nadere verklaring schepen tegenstelling gemeenteraad / (mv.) gemeenteraden

collisierecht / conflictenrecht Fr.: droit des conflits : internationaal privaatrecht - rechtsgebied dat in grensoverschrijdende geschillen tussen burgers juridische handvatten aanreikt om te bepalen welk (nationaal) rechtsstelsel geldt bij botsing tussen twee of meerdere rechtsstelsels.

colloqueren Fr.: colloquer : personenrecht - bij rechterlijke beslissing in een inrichting plaatsen. Deze term is sinds de wetswijziging in 1990 in België vervangen door de term 'gedwongen opname', maar wordt in de volksmond nog frequent gebruikt. Zie ook: nadere verklaring gedwongen opname

commandataris Fr.: command : contractenrecht - ogenschijnlijke koper bij een koop met commandverklaring

commanditaire vennootschap (CV) Fr.: société en commandite (S.C.) : ondernemingsrecht - de gewone ~ is een vennootschap die wordt aangegaan tussen één of meer hoofdelijk aansprakelijke vennoten, beherende vennoten genoemd, en één of meer geldschieters, stille vennoten genoemd. Zie ook: nadere verklaring rechtspersoon / rechtspersonen

commandverklaring Fr.: déclaration de command : verbintenissenrecht - beding in de aankoopakte waarbij de koper zich het recht voorbehoudt achteraf een andere koper aan te wijzen, zodat de verkoop rechtstreeks geacht wordt plaats gevonden te hebben met deze andere verkoper.

commerciële huurovereenkomst Fr.: bail commercial : vastgoedrecht - Valt onder het stelsel van een commerciële huurovereenkomst, ieder gebouw of deel van een gebouw dat, hetzij op uitdrukkelijke of stilzwijgende manier vanaf het ingaan van het gebruiksrecht van de huurder, hetzij na uitdrukkelijk akkoord van de betrokken partijen in de loop van de huurovereenkomst, hoofdzakelijk door de huurder wordt gebruikt voor het uitoefenen van een activiteit op het vlak van de detailhandel of de activiteit van een ambachtsman die met het publiek in contact komt.

commissaris Fr.: commissaire : handelsrecht - lid van het Instituut der Bedrijfsrevisoren dat door de algemene vergadering wordt benoemd om de wettelijke controle op de financiële toestand, de jaarrekening en de regelmatigheid van de financiële verrichtingen van de vennootschap te controleren Art. 130 e.v. wetboek van vennotschappen

commissarissen Fr.: commissiares : vennootschapsrecht - de controle over de financiële situatie en de jaarrekening van de vennootschap wordt toevertrouwd aan verscheidene ~ die door de algemene vergadering op voorstel van de raad van bestuur worden benoemd voor een periode van maximum 3 jaar. Zie ook: niet gelijk aan raad van bestuur

Commissie voor het Bank-, Financie- en Assurantiewezen Fr.: Commission bancaire, financière et des assurances : financieel recht - Instelling belast met het toezicht op de kredietinstellingen, de verzekerings- en de beleggingssector, alsook met het toezicht op de reglementering die de belangen van de beleggers beschermt. Art. 44 Wet 2 augustus 2002

Commissie voor juridische bijstand Fr.: Commission d'aide juridique : sociale advocatuur - in elk gerechtelijk arrondissement is er een ~, paritair samengesteld uit vertegenwoordigers van de balie en van de O.C.M.W.'s en erkende organisaties voor juridische bijstand. De ~heeft voornamelijk tot taak de zitdagen voor de juridische eerstelijnsbijstand te organiseren en het bestaan van de toegangsvoorwaarden tot juridische bijstand bekend te maken bij het grote publiek.

commissiedelict / handelingsdelict Fr.: infraction d'action : strafrecht - strafbaar gesteld handelen. Bijv. geschriften vervalsen Zie ook: tegenstelling omissiedelict / nalatigheidsdelict onderdeel materieel omschreven delict / materiële delictsomschrijving onderdeel formeel omschreven delict / formele delictsomschrijving

commissionair Fr.: commissionnaire : contractenrecht - handelstussenpersoon die in eigen naam, maar voor rekening van een ander (meestal lastgever) handelt. Specifieke vorm van lasthebber. Art. Titel VII, 12 W.Kooph. - Zie ook: nadere verklaring lastgeving nadere verklaring volmacht nadere verklaring commissiecontract

communautaire wetgeving Fr.: la législation communautaire : Europees recht - wet- en regelgeving die betrekking hebben op de Europese Gemeenschap. Zie ook: nadere verklaring Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap (EG-Verdrag) nadere verklaring Europese Unie (EU)

communicatie / communiceren / gecommuniceerd Fr.: la communication / communiquer / communiqués : rechtswetenschap - gesprekken en correspondentie. Bijv. de ~ tussen de procespartijen verloopt stroef. Zie ook: nadere verklaring Informatie Communicatietechnologie (ICT) nadere verklaring internetrecht nadere verklaring confraternele post

compensatie Fr.: la compensation : - wijze van tenietgaan van overeenkomsten waarbij schuldvorderingen die bestaan tussen twee partijen over en weer, tenietgaan ten belope van de laagste schuld. Compensatie kan gebeuren krachtens de wet, maar ook via gerechtelijke en conventionele weg. Art. 1290 e.v. B.W. - Zie ook: v schuldvergelijking

competitie / mededinging Fr.: la compétition / la concurrence : mededingingsrecht - concurrentie tussen bedrijven.

compilation Fr.: compilation : auteursrecht - Engels: verzameling van auteurrechtelijk beschermde werken op bijv. een verzamel-cd.

concern Fr.: groupe (industriel) : ondernemingsrecht - natuurlijke en rechtspersonen die dusdanig in financieel, economisch en organisatorisch opzicht met elkaar zijn verweven, dat ze bijvoorbeeld ten opzichte van de fiscus als een eenheid worden beschouwd. Een ~ staat meestal onder een gemeenschappelijke leiding. Zie ook: nadere verklaring going concern

concessie Fr.: la concession : bestuursrecht - vergunning van de overheid. Zie ook: nadere verklaring vergunning

concludent / (oneigen.) concluant Fr.: concluant : rechtswetenschap - de partij in een geding die haar eisen, tegeneisen, verweermiddelen en excepties schriftelijk uiteenzet in een akte, de conclusie, die zij tijdens de debatten ter terechtzitting aan de rechter ter beoordeling voorlegt. Art. 741 ger.w en 747 Ger. W. - Zie ook: nadere verklaring conclusie / (mv.) conclusies

concluderen / indienen van conclusie Fr.: conclure / déposer de conclusion : burgerlijk procesrecht - het nemen van conclusies.

conclusie / (mv.) conclusies Fr.: conclusion / (pl.) conclusions : gerechtelijk recht - gerechtelijke stukken waarin partijen (normaal via hun advocaten) stelling innemen over het geschil en dus hun eisen en verdediging gemotiveerd weergeven. Eiser begint met de conclusie van eis, de gedaagde volgt met de conclusie van antwoord. Indien de rechter het toestaat volgen repliek en dan dupliek, waarna de rechter uitspraak doet. Art. 741-748 Ger. W.

concurrentiebeding Fr.: clause de non-concurrence : arbeidsrecht - schriftelijk beding tussen werkgever en werknemer waarbij deze laatste wordt beperkt in zijn bevoegdheid om na het einde van het dienstverband op zekere wijze werkzaam te zijn. Zie ook: nadere verklaring beding / stipulatio / contractuele bedingen / contractuele clausules nadere verklaring boetebeding tegenstelling geheimhoudingsovereenkomst onderdeel relatiebeding

conditio sine qua non : aansprakelijkheidsrecht - Latijn: volstrekte voorwaarde. Bijv. het diploma van licentiaat of master in het notariaat is een ~ om tot notaris benoemd te worden. Zie ook: nadere verklaring causaal verband

confiscatie / confisqueren / geconfisceerd Fr.: la confiscation / confisquer / confisqué : beslagrecht - verbeurdverklaring.

conflict van attributie / attributieconflict Fr.: conflit d'attribution : staatsrecht - bevoegdheidsconflict tussen de rechterlijke macht en de rechtscolleges buiten de rechterlijke macht (bv. de Raad van State) Art. 158 G.W. en 134 en 613 Ger. W. - Zie ook: hierarchische verhouding attributie / attribueren / geattribueerd

conflictenrecht Fr.: règles de conflits des lois : internationaal privaatrecht - Het recht dat bepaalt welk recht op een bepaald geschil van toepassing is, als er meerdere rechtsregimes van toepassing zouden kunnen zijn. Zie ook: nadere verklaring internationaal privaatrecht nadere verklaring internationaal strafrecht

conformiteit Fr.: conformité : contractenrecht - de afgeleverde zaak moet aan de overeenkomst beantwoorden. Zie ook: nadere verklaring verborgen gebrek

confrater Fr.: confrère : gerechtelijk recht - gebruikelijke aanspreektitel in correspondentie tussen advocaten. Zie ook: nadere verklaring amice nadere verklaring confraterneel

confraterneel Fr.: confraternel : advocatuur - advocatenjargon voor off the record; ook in de afsluiting van brieven tussen advocaten gebruikt: 'met confraternele groeten' of kortweg 'confraterneel'

conjunctief Fr.: conjunctif : rechtswetenschap - zonder bepaalde aspecten uit te sluiten.

connotatie Fr.: connotation : rechtsfilosofie - redeneerwijze, waarbij onderscheiden voorwaarden kunnen leiden tot classificatie. Bijv. ~ van 'rechtbank' is 'gebouw' en 'rechtspreker'. Zie ook: tegenstelling casuïstiek

consensualisme / contractsvormvrijheid Fr.: consensualisme : contractenrecht - De overeenkomst kan mondeling of schriftelijk worden aangegaan, het gegeven woord is voldoende voor een definitieve binding tussen partijen. Zie ook: nadere verklaring koopovereenkomst tegenstelling onbenoemde overeenkomst / innominaatcontract nadere verklaring overeenkomst (ovk) tegenstelling contractvrijheid

consensueel contact Fr.: contrat consensuel : contractenrecht - een overeenkomst of contract dat aan geen vormvereisten is onderworpen. Een ~ ontstaat dan ook door de loutere wilsovereenstemming tussen partijen. Bijv. een koop-verkoop van een fiets is een ~ en er is dus voor het bestaan van dit contract geen geschrift vereist. Zie ook: hierarchische verhouding contract / overeenkomst nadere verklaring consensualisme / contractsvormvrijheid

consensus : verbintenissenrecht - Latijn: overeenstemming, akkoord, wilsovereenstemming.

consignatie Fr.: la consignation : rechtswetenschap - de situatie waarbij aan een handelaar goederen worden ter beschikking gesteld met het oog op de voortverkoop. het deponeren ter griffie van een som die voor de kosten van de rechtspleging vermoedelijk nodig is door de burgerlijke partij of door de rechtstreeks dagende partij. Art. 5 Wet 1 juni 1849 - Zie ook: nadere verklaring consignatiegoederen

consignatiegoederen Fr.: les marchandises consignées : rechtswetenschap - goederen die in consignatie gegeven zijn. Zie ook: nadere verklaring consignatie

consolidatie Fr.: consolidation : rechtspersonenrecht - een geconsolideerde jaarrekening is een jaarrekening waarin de activa, passiva, baten en lasten van de rechtspersonen en vennootschappen die een groep vormen (consolidatiekring), als een geheel worden opgenomen;
boekhoudkundige integratie van een dochterbedrijf in de boekhouding van de moeder. Art. 116 e.v. W.Venn. - Zie ook: nadere verklaring jaarrekening

consolideren / geconsolideerd Fr.: consolider : vennootschapsrecht - het verwerken van een groep, in principe met elkaar gelieerde, ondernemingen, tot één, juridisch gezien weliswaar fictief, geheel.

Constituante Fr.: Constituante : staatsrecht - de wetgevende macht (de wetgevende kamers samen met de Koning) die bevoegd is om grondwetsbepalingen te herzien die in een eerdere fase van de procedure tot grondwetsherziening voor herziening vatbaar verklaard zijn. Een nieuw verkozen parlement is dus slechts een ~ als het vorige parlement een aantal bepalingen van de Grondwet voor herziening vatbaar verklaard heeft. Art. 195 G.W. - Zie ook: nadere verklaring grondwetsherziening nadere verklaring wetgevende macht nadere verklaring parlement

constitutie Fr.: la constitution : staatsrecht - Grondwet;
manier waarop de staat is ingericht.

constitutieve autonomie Fr.: autonomie constitutive : staatsrecht - de bevoegdheid voor de gemeenschappen en de gewesten om de inrichting en de werking van hun eigen instellingen te organiseren.

consumentenovereenkomst : - overeenkomsten die worden gesloten met een consument.

contract / overeenkomst Fr.: contrat / convention : contractenrecht - rechtshandeling waarbij partijen jegens elkaar of de ene jegens de andere de wil geuit hebben om verbintenissen (iets doen, geven of niet doen) aan te gaan. Een contract kan al dan niet schriftelijk zijn. Art. 1101 B.W. - Zie ook: nadere verklaring benoemd contact nadere verklaring onbenoemd contract nadere verklaring consensueel contact nadere verklaring contact intuitu personae

contractbreuk : - toerekenbare niet nakoming van de contractuele verplichtingen

contractsbelofte : - overeenkomst waarbij de partijen zich over en weer verbinden om op een latere datum, op verzoek van één van hen, de in de contractbelofte beoogde overeenkomst af te sluiten.

contractuele aansprakelijkheid Fr.: la responsabilité contractuelle : aansprakelijkheidsrecht - vaak financiële verantwoordelijkheid voor de goede uitvoering van een contract. De ~ kan in tijd en bedrag worden beperkt. Art. 1146-1155 B.W. - Zie ook: hierarchische verhouding wettelijke aansprakelijkheid onderdeel aansprakelijkheid tegenstelling buitencontractuele aansprakelijkheid/quasi-delictuele aansprakelijkheid

contractuele erfstelling Fr.: institution contractuelle : familiaal vermogensrecht - wegschenken bij contract van het geheel of een deel van zijn tegenwoordige of toekomstige goederen. Een ~ is een uitzondering op het algemene verbod om overeenkomsten aan te gaan over nog niet opengevallen nalatenschappen en kan slechts in bepaalde gevallen, nl. tussen echtgenoten of door derden aan echtgenoten of kinderen die uit het huwelijk zullen worden geboren. Art. 1082 B.W. en 1093 B.W. - Zie ook: nadere verklaring overeenkomst over een niet opengevallen nalatenschap hierarchische verhouding gift nadere verklaring huwelijkscontract

contractvrijheid Fr.: liberté du contrat : contractenrecht - impliciet in de wet erkend principe dat partijen inhoud, werking en vorm van hun contracten zelf gestalte mogen geven. Bijv. partijen mogen voor de toepassing van een ander rechtstelsel kiezen. Zie ook: tegenstelling consensualisme / contractsvormvrijheid

contradictie Fr.: contradiction : rechtswetenschap - tegenspraak, tegenstrijdigheid. Zie ook: onderdeel contradictio in terminis

contradictio in terminis : rechtswetenschap - Latijn: innerlijke tegenstrijdigheid of tegenspraak, bv. in een betoog van een pleitend advocaat

contradictoir vonnis / vonnis op tegenspraak Fr.: jugement contradictoire : burgerlijk procesrecht - een vonnis in een geschil waarin de procespartijen hun zaak hebben bepleit of hun visie op het rechtsconflict hebben gegeven of in een strafzaak waarbij de verdachte ter zitting is verschenen. Zie ook: tegenstelling verstekvonnis

contra-expertise Fr.: contre-expertise : strafprocesrecht - Tegenonderzoek door een deskundige verricht op verzoek van een verdachte. Zie ook: nadere verklaring verdachte / inverdenkinggestelde

contraventionaliseren Fr.: contraventionaliser : strafprocesrecht - door contraventionalisering is het mogelijk wanbedrijven die normaal gezien voor de correctionele rechtbank moeten worden gebracht, na het aannemen van verzachtende omstandigheden, voor de politierechtbank te brengen. Art. 1 wet verzachtende omstandigheden

controlebevoegdheden Fr.: les compétences de contrôle : strafprocesrecht - bevoegdheden ter controle van de bepalingen van een bijzondere wet, waarbij niet het vereiste geldt dat sprake moet zijn van een redelijk vermoeden van schuld. Opsporingsbevoegdheden kunnen uitsluitend worden ingezet als een bepaalde vorm van verdenking is gerezen.

convenant Fr.: le protocole d'accord : internationaal publiekrecht - schriftelijk stuk waarin afspraken tussen staten zijn neergelegd. Zie ook: onderdeel echtscheidingsconvenant

conventie Fr.: la convention : volkenrecht - verdrag tussen soevereine staten. Zie ook: nadere verklaring reconventie nadere verklaring internationale verdragen

conventionele interest Fr.: intérêt conventionnel : verbintenissenrecht - door partijen bedongen intrest.

conventionele intrest Fr.: intérêt conventionnel : verbintenissenrecht - door partijen bedongen intrest.

conversie Fr.: conversion : effectenrecht - omwisseling van een effect in een ander effect, onder bepaalde voorwaarden. Zie ook: nadere verklaring omzetting

co-ouderschap / gezamenlijk ouderlijk gezag Fr.: coparentalité : personen- en familierecht - ouders oefenen gezamenlijk het ouderlijk gezag uit over hun kind(eren), ook al zijn ze niet (meer) gehuwd. ~ is de regel, de exclusieve uitoefening van het ouderlijk gezag door een van de ouders is de uitzondering. Art. 374 B.W. - Zie ook: tegenstelling bilocatieregeling onderdeel ouderlijk gezag hierarchische verhouding recht van bewaring