Typ hierboven uw zoekterm (Belgisch recht) of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Juridisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

harddrugs Fr.: drogue dure : strafrecht - Engels: zeer sterk verslavende drugs, waarvan zowel het telen, verhandelen, vervoeren en voorhanden hebben strafbaar is. Zie ook: tegenstelling softdrugs

hardheidsclausule Fr.: la clause de dureté : vreemdelingenrecht - bepaling die de uitzondering op een dwingende wet formuleert. Bijv. hier ten lande onrechtmatig verblijvende vreemdelingen worden uitgezet, tenzij dit om gezondheidsredenen onverantwoord is.

hechtenis Fr.: le hechtenis : strafrecht - soort gevangenisstraf. Er zijn drie vormen. A. vrijheidsstraf die bij overtredingen kan worden opgelegd; B. vrijheidstraf die kan worden opgelegd als een geldboete niet wordt betaald; C. opsluiting tussen het moment dat iemand wordt gearresteerd en de berechting. Bijv. ~ is met een gevangenisduur van een jaar en vier maanden van lichtere aard dan de gevangenisstraf en wordt in de regel ondergaan in een huis van bewaring. Zie ook: nadere verklaring voorlopige hechtenis nadere verklaring gevangenisstraf nadere verklaring huis van bewaring

heenzending / heenzenden / heen gezonden Fr.: heenzending / envoyer / envoyés parti : strafrecht - tijdelijk vrijlaten van verdachten die in voorlopige hechtenis zitten of van veroordeelden die hun straf bijna hebben uitgezeten. ~ vinden plaats als er te weinig cellen zijn. Daartoe worden zij in drie klassen ingedeeld al naar gelang de zwaarte van het vergrijp (F.M.T. Gelissen). Zie ook: tegenstelling invrijheidstelling

heersend erf Fr.: le fonds régnant : zakenrecht - onroerende zaak, meestal een stuk grond, waarvan de eigenaar een erfdienstbaarheid heeft ten aanzien van een andere onroerende zaak (het dienende erf).

heffing Fr.: prélèvement : fiscaal recht - inning, invordering, oplegging (van belasting, boete, schoolgeld enz.)

heling Fr.: recel : strafrecht - Het bezit of de detentie van zaken verkregen door een misdaad of wanbedrijf, en waarbij de houder van deze zaak voor of op het moment van de verkrijging op de hoogte was van het wederrechtelijk karakter van de zaak. Art. art. 505 S.W. Strafwetboek - Zie ook: v heling

herbouwwaarde : verzekeringsrecht - bedrag dat nodig is om een afgebrande of ingestorte of anderszins onbewoonbare woning opnieuw te bouwen met dezelfde bestemming op dezelfde locatie. De ~ is de basis voor de opstalverzekering. Zie ook: nadere verklaring indemniteitsbeginsel

herinnering / (mv.) herinneringen Fr.: le souvenir / (pl.) les souvenirs : incasso - schriftelijke aanmaning opdat een prestatie wordt verricht;
een kwestie weer onder de aandacht brengen teneinde daarop te laten reageren.

herkomstland / land van herkomst Fr.: le pays d'origine / le pays d'origine : vreemdelingenrecht - land waar iemand oorspronkelijk vandaan komt. (bron: Min. Jus.) Zie ook: onderdeel veilige landen van herkomst

heropening van de debatten / heropening der debatten Fr.: réouverture des débats : gerechtelijk recht - nadat een zaak in beraad is genomen, volgt in principe de uitspraak en kunnen partijen geen argumenten meer aanbrengen. In bepaalde gevallen kunnen de debatten worden heropend, waardoor de partijen weer in discussie kunnen treden alvorens de rechter uitspraak doet. Dit kan gebeuren op vraag van een van de partijen (indien deze nieuwe bewijsstukken heeft) of door de rechter zelf. Art. 772 Ger.W. - Zie ook: tegenstelling sluiting van de debatten / sluiting der debatten nadere verklaring beraad / in beraad nemen

herroeping / herroepen Fr.: la révocation / révoquer : verbintenissenrecht - terugdraaien, ongedaan maken. Bijv. onder voorwaarden kan een aanbod worden ~.

herstel van solvabiliteit Fr.: le rétablissement de solvabilité : insolventierecht - ~ is het doel van de surseance van betaling: de schuldenaar in staat stellen de betaling van zijn vorderingen te hervatten. Solvabiliteit kan eveneens worden hersteld door een akkoord aan te bieden.

herstelperiode Fr.: la période de rétablissement : handelsrecht - termijn van drie maanden waarbinnen de ondernemer de bij oplevering geconstateerde tekortkomingen moet herstellen.

hertrouwen Fr.: se remarier : personen- en familierecht - opnieuw trouwen door eerder van elkaar gescheiden echtgenoten.

hervatting rechtsgeding Fr.: la reprise cause de droite : burgerlijk procesrecht - het na een schorsing weer doorgaan met een rechtsgeding. Zie ook: tegenstelling schorsing

herverkaveling / herverkavelen / herverkaveld : agrarisch recht - hernieuwde verdeling van een stuk land in afzonderlijke percelen.

herwaarderingsreserve Fr.: la réserve de revalorisation : vennootschapsrecht - niet voor uitkering vatbare reserve, (verklaring van) het verschil tussen de actuele boekwaarde en de theoretische boekwaarde.

herziening in strafzaken Fr.: la révision dans les affaires criminelles : strafprocesrecht - buitengewoon rechtsmiddel waarbij de veroordeelde, zijn familieleden of de minister van Justitie het Hof van Cassatie verzoekt een gerechtelijke dwaling recht te zetten op basis van feiten van na de veroordeling of die tijdens het proces niet konden achterhaald worden. Art. 443 sv - Zie ook: nadere verklaring herziening nadere verklaring Hoge Raad

het Parket Fr.: parquet : gerechtelijk recht - andere naam voor het korps van de magistraten van het openbaar ministerie Art. 137-155 Ger. W. - Zie ook: nadere verklaring openbaar ministerie nadere verklaring procureur des Konings

heterdaad : strafprocesrecht - ontdekking van een strafbaar feit op het moment dat het wordt begaan of direct daarna.

heuristiek Fr.: l'heuristique : rechtsfilosofie - fase die het rechterlijk gemotiveerde oordeel vooraf gaat en waarin de rechter zoekt naar een voor partijen aanvaardbare oplossing van het geschil. Zie ook: nadere verklaring legitimatie

hic et nunc : rechtswetenschap - Latijn: hier en nu.

hoederecht Fr.: droit de garde : familierecht - Niet meer gebruikte term die duidt op het feit dat het ouderlijk gezag en de materiële bewaring van een kind werden toegekend aan één der ouders na (echt-)scheiding. Deze term is in onbruik geraakt sinds het co-ouderschap (gezamenlijk uitoefening van het ouderlijk gezag) van niet- samenwonende ouders de regel werd en de uitoefening van het ouderlijk gezag en het recht van bewaring niet meer overlappen. Zie ook: tegenstelling bezoekrecht nadere verklaring recht van bewaring nadere verklaring ouderlijk gezag nadere verklaring co-ouderschap

hoeve Fr.: la ferme : agrarisch recht - een complex, bestaande uit een of meer gebouwen of gedeelten daarvan en het daarbij behorende land, dienende tot de uitoefening van de landbouw; kan onderwerp zijn van een pachtovereenkomst. Zie ook: nadere verklaring pachtovereenkomst

hof / gerechtshof / (mv.) gerechtshoven Fr.: la cour d'appel / (pl.) les cours d'appel : Nederlands recht - gerechtelijke instantie dat het hoger beroep tegen een beschikking of vonnis van een rechtbank behandelt. Er zijn 5 gerechtshoven in Nederland. Komt overeen met een hof van beroep in België. Zie ook: hierarchische verhouding Hoge Raad (HR) nadere verklaring hof van beroep

hof van assisen / assisenhof Fr.: la cour d'assises : gerechtelijk recht - rechtscollege dat bevoegd is voor de berechting van misdaden (bijv. moord), politieke misdrijven en drukpersmisdrijven. Het ~ is geen permanent hof, maar wordt samengesteld wanneer hiertoe aanleiding bestaat. Het ~ bestaat uit drie beroepsrechters en een jury van twaalf personen. Art. 150 G.W. en 114-127 Ger. W.

Hof van Beroep Fr.: la cour d'appel : gerechtelijk recht - rechtscollege dat de beroepen ontvangt tegen uitspraken van de rechtbanken van eerste aanleg en de rechtbanken van koophandel gelegen binnen zijn rechtsgebied. Er zijn 5 ~ in België. Art. 156 G.W. en 602-606 Ger. W. - Zie ook: nadere verklaring raadsheer

Hof van Cassatie Fr.: Cour de Cassation : gerechtelijk recht - hoogste rechtscollege dat in laatste aanleg gewezen vonnissen en arresten verbreekt in geval van schending van de wet of van op straffe van nietigheid voorgeschreven vormvereisten. Art. 608 Ger. W. - Zie ook: nadere verklaring cassatie / casseren / gecasseerd nadere verklaring Hoge Raad (HR)

Hoge Raad (HR) Fr.: Cour de Cassation : staatsrecht - hoogste Nederlandse rechtscollege dat zich buigt over zaken m.b.t. het burgerlijk recht en het strafrecht. Bij de ~ is inzet van het geding de in eerdere instantie gewezen beslissing, waarbij hij niet toetst of de vaststelling van de feiten door de lagere instantie juist is gebeurd, maar slechts beoordeelt of lagere rechters het recht goed hebben toegepast. Komt overeen met het Belgische Hof van Cassatie, Zie ook: nadere verklaring Hof van Cassatie

Hoge Raad voor de Justitie Fr.: Conseil Supérieur de la Justice : gerechtelijk recht - te Brussel gevestigde raad bestaande uit 44 leden die een bepalende rol spelen in het benoemingsbeleid bij de magistratuur, extern toezien op de werking van de rechterlijke orde, inclusief het behandelen van klachten en aan de politieke verantwoordelijken adviezen verstrekken voor een betere werking van de magistratuur. Art. 1 151 §2 G.W.

Hoge Raad voor de Werkgelegenheid Fr.: Conseil Supérieur de l'Emploi : gerechtelijk recht - bij de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg opgerichte permanente structuur waarin deskundigen op onafhankelijke wijze adviezen kunnen geven inzake de werkgelegenheid. Art. 1 40-42 Wet 22 december 1995

hoger beroep Fr.: appèl : procesrecht - procedure (rechtsmiddel) waarbij een partij die hierbij belang heeft, op feitelijke en/of juridische gronden aan een hoger rechter vraagt om opnieuw te oordelen over een rechterlijke uitspraak en deze geheel of gedeeltelijk te hervormen. Hoger beroep heeft in principe een schorsend effect t.a.v. de aangevochten beslissing. Zie ook: nadere verklaring Hof van Beroep nadere verklaring rechtbank van eerste aanleg

holografisch testament : erfrecht - zelfgeschreven uiterste wil. Zie ook: tegenstelling besloten testament nadere verklaring uiterste wil / testament

homologatie / homologeren / gehomologeerd : faillissementsrecht - rechterlijke bekrachtiging van het akkoord in een faillissement. Zie ook: nadere verklaring gerechtelijk akkoord nadere verklaring schuldsaneringsregeling

hoofdberoep Fr.: la profession principalle : - De beroepsprocedure met betrekking tot de hoofdvordering.

hoofddebiteur Fr.: l'obligé principal : handelsrecht - hoofdschuldenaar; diegene met de hoogste schuld.

hoofdelijke aansprakelijkheid Fr.: la responsabilité solidaire : aansprakelijkheidsrecht - aansprakelijkheid van meerdere personen voor een ondeelbare prestatie of gehele schuld, voor zover dit voortvloeit uit de wet, gewoonte of rechtshandeling. Bijv. bij een geldlening voor 2 personen, zijn beiden aansprakelijk voor terugbetaling van de volledige lening. Zie ook: nadere verklaring regres nadere verklaring pluraliteit van schuldenaren

hoofdelijke gebondenheid : vermogensrecht - het verschijnsel dat verschillende schuldenaars ieder tot een bepaalde prestatie verplicht zijn, en dat de voldoening door één van hen de anderen bevrijd. Bijv. in een vennootschap onder firma is elk der vennoten voor verbintenissen van de vennootschap, hoofdelijk verbonden.

hoofdelijke verbintenis / solidaire verbintenis Fr.: le contrat individuel/ le contrat solidaire : - Een verbintenis is hoofdelijk of solidair wanneer ze meerdere subjecten omvat die ieder tot het geheel gehouden resp. gerechtigd zijn. Naargelang de pluraliteit voorkomt aan de zijde van de schuldeiser of van de schuldenaar, spreekt men van actieve dan wel passieve hoofdelijkheid. (W. Van Gerven c.s.) Art. art. 1197 e.v. B.W. Burgerlijk Wetboek

hoofdelijkheid : aansprakelijkheidsrecht - gezamenlijk verplicht zijn tot het verrichten van dezelfde prestatie. Bijv. twee schuldenaren kunnen ieder voor de volledige schuld worden aangesproken. Zie ook: nadere verklaring hoofdelijke aansprakelijkheid nadere verklaring regres

hoofdelijkheid / hoofdelijke verbintenis Fr.: solidarité / obligation solidaire : verbintenissenrecht - verbintenis waarbij alle partijen elk tot het geheel van de verbintenis gehouden zijn (passieve ~) of gerechtigd zijn (actieve ~). Art. 1197-1216 B.W. - Zie ook: nadere verklaring passieve hoofdelijkheid nadere verklaring actieve hoofdelijkheid nadere verklaring in solidum nadere verklaring ondeelbaarheid / ondeelbare verbintenis

hoofdgriffier Fr.: greffier en chef : gerechtelijk recht - hoofd van de griffie van een rechtbank of een gerechtshof; oudst benoemde griffier bij het Rekenhof Zie ook: nadere verklaring griffie nadere verklaring griffier nadere verklaring adjunct-griffier

hoofdman Fr.: chef du jury : gerechtelijk recht - hoofd van de jury bij een Hof van Assisen, die de beraadslaging van de jury leidt en die de rechter het antwoord van de jury op de schuldvraag voorleest. Degene wiens naam als eerste uit de loting komt, wordt hoofdman, ofwel degene die door de juryleden als hoofdman wordt aangewezen en die opdracht aanvaardt. Art. 341-343 Wetboek van Strafvordering en 348-349 Wetboek van Strafvordering - Zie ook: hierarchische verhouding jury nadere verklaring hof van assisen

hoofdofficier van justitie (HOvJ) Fr.: l'officier supérieur de Justice (HOvJ) : strafrecht - hoofd van een arrondissementsparket. Ook aan het hoofd van het Landelijk Parket staat een ~. Zie ook: hierarchische verhouding officier van justitie (OvJ)

hoofdorde Fr.: l'ordre principal : rechtswetenschap - eerst en vooral, in de eerste plaats.

hoofdpartij Fr.: le parti principal : burgerlijk procesrecht - elk van de twee partijen in een burgerlijk rechtsgeding tussen wie het geschil is; als het openbaar ministerie ~ is, moet het de gewone wijze van rechtsvordering volgen. Zie ook: tegenstelling beledigde of benadeelde partij

hoofdsom / (mv.) hoofdsommen / hoofdsomma Fr.: la somme principalle / (pl.) les oncles de tête / hoofdsomma : incasso - de som der facturen, zonder rente en kosten. Zie ook: nadere verklaring buitengerechtelijke incassokosten

hoofdverblijf / hoofdverblijfplaats Fr.: résidence principale : personen- en familierecht - woning waar een gezin of een alleenstaande effectief en gewoonlijk verblijft Art. 1 woninghuurwet van 20 februari 1991 - Zie ook: niet gelijk aan verblijfplaats niet gelijk aan domicilie

hoor en wederhoor Fr.: entendre et le wederhoor : burgerlijk procesrecht - fundamenteel beginsel van procesorde dat beide partijen even vaak het woord moeten kunnen voeren.

hoorplicht Fr.: hoorplicht : bestuursprocesrecht - verplichting van de overheid om voor het nemen van een beslissing die een bepaalde burger aangaat, die burger daarvan vooraf op de hoogte te brengen en hem de kans te geven zijn standpunt daarover mee te delen. De ~ is een van de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Zie ook: nadere verklaring horen hierarchische verhouding algemene beginselen van behoorlijk bestuur

hoorrecht Fr.: droit d'audition : jeugdrecht - vaak gebruikte, doch foutieve term, om het spreekrecht aan te duiden. Zie ook: nadere verklaring spreekrecht / recht om gehoord te worden

hoorrecht : rechtswetenschap - het recht gehoord te worden bijv. hoorrecht van minderjarigen: recht voor minderjarigen die over het vereiste onderscheidingsvermogen beschikken hun mening te uiten in iedere juridische of administratieve procedure die hen aanbelangt. Art. 1 931 Ger. W.

hoorzitting Fr.: l'audition : burgerlijk procesrecht - mondelinge, vaak openbare gedachtenwisseling over een rechtsgeschil. De ~ is vooral bedoeld om de behandelend rechter of (in bestuurszaken) de hoorcommissie nadere informatie te verschaffen, zodat hij de zaak beter kan beoordelen. Zie ook: tegenstelling pro-formazitting onderdeel faillissementszitting nadere verklaring inlichtingencomparitie

horen Fr.: entendre : bestuursprocesrecht - het mondeling of (soms) schriftelijk naar voren laten brengen van de eigen zienswijze van een belanghebbende, voordat een overheid een beslissing neemt die hem aangaat. Het ~is een algemeen beginsel van behoorlijk bestuur Zie ook: nadere verklaring hoorplicht hierarchische verhouding algemene beginselen van behoorlijk bestuur

horizontale werking / derdenwerking : rechtswetenschap - grondrechten zijn toepasselijk in de verhouding tussen burgers onderling

houder / detentor Fr.: le détenteur / detentor : vermogensrecht - persoon die een zaak ten behoeve van een ander in zijn macht heeft, hetzij direct door zelf de zaak feitelijk onder zich te hebben, hetzij indirect door een ander de feitelijke macht te laten uitoefenen. Zie ook: hierarchische verhouding bezitter te goeder trouw

houderschap Fr.: le rayon de détenteur : vermogensrecht - het houden van een zaak voor een ander (de bezitter). Zie ook: nadere verklaring onmiddellijk houderschap nadere verklaring middellijk houderschap hierarchische verhouding bezit / bezitten / bezat

huis kraken Fr.: la maison craque : vastgoedrecht - zonder huisvestingsvergunning een veelal langdurig leegstaand pand tegen de wil van de eigenaar in gebruik nemen en ondanks sommatie om het te verlaten in gebruik houden.

huis van bewaring Fr.: la maison de bewaring : strafprocesrecht - inrichting voor het ondergaan van vrijheidsbenemende detentie, hoofdzakelijk bestemd voor de verdachte die in voorlopige hechtenis is gesteld (voorafgaand aan de terechtzitting), degene die een hechtenisstraf moet ondergaan of degene die tot een gevangenisstraf (maximale straftijd drie maanden) is veroordeeld. Zie ook: nadere verklaring gevangenissen nadere verklaring hechtenis nadere verklaring gevangenisstraf

huisarrest Fr.: l'arrêté de maison : strafrecht - experiment waarbij een veroordeelde zijn straf thuis mag uitzitten. Door een elektronische chip in een niet te verwijderen enkelband kan op afstand worden gecontroleerd of een veroordeelde zich aan zijn ~ houdt. Zie ook: nadere verklaring elektronisch toezicht

huishoudelijk reglement Fr.: le règlement domestique : ondernemingsrecht - schriftelijke bepalingen omtrent de dagelijkse aangelegenheden in een onderneming. Bijv. in welke ruimtes wel en niet gerookt mag worden. Zie ook: hierarchische verhouding collectieve arbeidsovereenkomst (CAO)

huisvestingsvergunning Fr.: le permis de logement : vastgoedrecht - gemeentelijke toestemming om woonruimte in gebruik te nemen voor bewoning. Zie ook: tegenstelling huisvestingsverordening

huisvestingsverordening Fr.: le règlement de logement : vastgoedrecht - gemeentelijke regeling m.b.t. het in gebruik nemen of geven van veelal goedkopere woonruimte of wijzigingen in de woonruimtevoorraad. Zie ook: tegenstelling huisvestingsvergunning

huisvredebreuk Fr.: la rupture de paix : strafrecht - misdrijf tegen de onschendbaarheid van de woning waarbij de persoon die, zonder een bevel van de overheid en buiten de gevallen waarin de wet toelaat in de woning van personen tegen hun wil binnen te treden, in een door een ander bewoond huis, appartement, kamer of verblijf, of in de aanhorigheden ervan binnendringt, hetzij met behulp van bedreiging of geweld tegen personen, hetzij door middel van braak, inklimming of valse sleutels. Art. 439 Sw

huiszoeking Fr.: la perquisition : strafprocesrecht - doorzoeking met het oog op het opsporen en vergaren van gegevens m.b.t. misdrijven in plaatsen die onder de onschendbaarheid van de privé-woning vallen (bijv. ook een voertuig dat als woning dient). De huiszoeking kan bevolen worden door de procureur des Konings (bij heterdaad) of door de onderzoeksrechter (niet tussen 9 uur 's avonds en 5 uur 's morgens). Huiszoeking kan ook gebeuren mits toestemming van de bewoner. Art. 36-37, 87-90 sv en 1 huiszoekingswet - Zie ook: hierarchische verhouding inbeslagneming / in beslag nemen / in beslag genomen

huiszoekingsmandaat Fr.: le mandat de perquisition : strafprocesrecht - een toelating om gegevens m.b.t. misdrijven op te sporen en te verzamelen in privé-plaatsen. Zie ook: hierarchische verhouding huiszoeking

hulploon Fr.: le salaire d'aide : vervoersrecht - vergoeding voor succesvolle hulpverlening aan een in gevaar verkerend schip. Zie ook: tegenstelling loon

hulpofficier van justitie (HOvJ) Fr.: l'officier d'aide de Justice (HOvJ) : Nederlands recht - opsporingsambtenaar (meestal politieagent van hogere rang) die de officier van justitie, het hoofd van het Nederlandse parket ern equivalent van de Belgische procureur des Konings helpt.

hulpzaak / (mv.) hulpzaken Fr.: l'affaire d'aide / (pl.) les affaires d'aide : verbintenissenrecht - zaak die gebruikt wordt in de uitvoering van een verbintenis, zoals gereedschap of vervoermiddelen.