Typ hierboven uw zoekterm (Belgisch recht) of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Juridisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

pasinomie belge Fr.: pasinomie belge : rechtswetenschap - publicatie van wetgeving in de vorm van een tijdschrift dat de oudste en meest volledige verzameling van Belgische wetgeving vormt: de ~ bevat alle belangrijke wetgeving sinds 1788, echter alleen in het Frans.

passagebiljet Fr.: le billet de passage : vervoersrecht - vervoerder is verplicht terzake personenvervoer om in het geval van afgifte van een biljet dat strekt tot doorgang, om hierop duidelijk zijn naam en woonplaats kenbaar te maken.

passeren Fr.: passer : notarieel recht - formele handeling waarbij partijen (bijv. koper, verkoper en hypotheekhouder) een akte na voorlezing door en onder toezicht van de notaris ondertekenen. Zie ook: niet gelijk aan laissez-passer

passief kiesrecht Fr.: le droit de vote passif : politiek - het recht om zich verkiesbaar te stellen, bij gemeentelijke en landelijke verkiezingen, maar ook bij de samenstelling van ondernemingsraden. Zie ook: tegenstelling actief kiesrecht nadere verklaring verkiezingen

passiva Fr.: passif : ondernemingsrecht - Latijn: de lasten, schulden, het eigen vermogen en de voorzieningen van een onderneming op een boekhoudkundige balans. Zie ook: tegenstelling activa onderdeel balans nadere verklaring jaarrekening

passus / passussen Fr.: le passage / les passages : rechtswetenschap - zinsnede. Bijv. kritische analyse van de ~ van een wetsvoorstel kan leiden tot kwaliteitsverbetering.

Pater est quem nuptiae demonstrant : familierecht - Latijnse rechtsspreuk: "de vader is, diegene die het huwelijk aanduidt". Dit beginsel (het vermoeden van vaderschap) is in het Burgerlijk Wetboek opgenomen doordat in principe de echtgenoot van de vrouw die bevalt van een kind, wordt vermoed de vader te zijn. Art. 315 B.W. en 318 B.W. - Zie ook: tegenstelling mater semper certa est nadere verklaring ouderschap nadere verklaring vermoeden van vaderschap

Pater is est quem nuptiae demonstrant : familierecht - Latijn. Rechtspreuk die wil zeggen dat de echtgenoot van de moeder van een kind, geacht wordt de vader te zijn. Dit beginsel is onder meer neergelegd in het art. 315 van het Burgerlijk Wetboek. Art. 315 B.W. - Zie ook: tegenstelling Mater semper certa est nadere verklaring betwisting van afstamming (vaderschap of moederschap) onderdeel vermoeden van vaderschap

paternalisme Fr.: le paternalisme : rechtsgeschiedenis - staatskundige stroming uit de 19de eeuw waarbij de overheid als een (strenge) vader het - in haar visie - dom en onvermogend volk dicteert. ~ leidt tot inperking van grondrechten, waaronder met name de vrijheid van meningsuiting.

patiëntenrechten Fr.: les droits de patient : patiëntenrechten - de belangrijkste rechten die een patiënt kan laten gelden tegenover een beroepsbeoefenaar in de gezondheidzorg geregeld in de wet van 22 augustus 2002 betreffende de rechten van de patiënt. Die wet legt aan de patiënt ook een medewerkingsplicht op.

patroon Fr.: le patron : advocatuur - advocaat die minstens 7 opeenvolgende jaren ingeschreven is op het tableau en instaat voor de praktijkopleiding van zijn advocaat-stagiair. Een stagepatroon mag slechts 2 stagiairs per gerechtelijk jaar aanvaarden en ten hoogste drie stagiairs tegelijk opleiden. Zie ook: hierarchische verhouding advocaat-stagiair

pauliaanse vordering : - schuldeisers kunnen in eigen naam opkomen tegen handelingen die hun schuldenaar heeft verricht met bedriegelijke benadeling van hun rechten. Wanneer de schuldenaar een contract heeft gesloten met een derde met bedriegelijke benadeling van de rechten van zijn schuldeiser, is dit contract tussen de schuldenaar en de derde niet tegenstelbaar aan de schuldeiser. Er moet dan wel voldaan worden aan vier voorwaarden: 1. de bedriegelijke rechtshandeling vindt plaats na het afsluiten van de overeenkomst tussen de schuldeiser en de schuldenaar; 2.de schuldeiser is benadeeld door een verarming van het vermogen van de schuldenaar; 3. het bedrog van de schuldenaar; 4. de derde wist of kon op de hoogte geweest zijn van het bedrog. Art. 1167 B.W. - Zie ook: nadere verklaring actio pauliana / Pauliaanse vordering

paulianeus handelen : faillissementsrecht - geld of goederen van een persoon ontvangen in de wetenschap dat die bijna failliet is en daardoor zijn schuldeisers worden benadeeld;
het uitlokken van een faillissement, handelen met voorkennis in verband met een nakend faillissement. ~ verwijst naar de theorie van de Romeinse jurist Julius Paulus. Zie ook: hierarchische verhouding actio pauliana

pedofiel Fr.: le pédophile : strafrecht - iemand met voorkeur voor seksueel verkeer met kinderen. (Van Dale)

peetouders Fr.: peetouders : personen- en familierecht - doopgetuigen.

penitentiaire inrichting Fr.: l'organisation pénitentiaire : criminologie - inrichting van het Rijk waar een gevangenisstraf wordt uitgezeten. Zie ook: onderdeel gevangenissen onderdeel huis van bewaring

penologie Fr.: pénologie : strafrecht - leer van de straffen, het opleggen en toepassen van gerechtelijke straffen

pensioenrecht Fr.: le droit de pensions : sociaal zekerheidsrecht - vakgebied binnen het recht dat de regelgeving in verband met pensioenen omvat en bestudeert Zie ook: nadere verklaring Certified Pension Lawyer

pensioenregeling Fr.: le régime de pensions : pensioenrecht - het geheel van zaken die een persoon heeft geregeld teneinde een (periodieke) uitkering na de pensioengerechtigde leeftijd zeker te stellen. Bijv. de lijfrentepolissen behoren tot de ~;
de verzekering die tijdens het arbeidsleven tegen premiebetaling wordt opgebouwd en tot doel heeft om, naast de AOW, de invalide of gepensioneerde of diens nabestaanden van uitkering te voorzien;
wettelijke regeling die, mits voldaan is aan bepaalde toekenningsvoorwaarden, voorziet in een uitkering voor werknemers, zelfstandigen of ambtenaren die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt of in een uitkering bij overlijden ten voordele van de langstlevende echtgenoot van die werknemer, zelfstandige of ambtenaar.

pensioenverevening Fr.: pensioenverevening : echtscheidingsrecht - afdracht aan de ene echtgenoot van een evenredig deel van het pensioen dat de andere echtgenoot tijdens hun huwelijk heeft opgebouwd. Het recht op ~ ontstaat pas na echtscheiding, tenzij dit hebben uitgesloten. Zie ook: nadere verklaring echtscheiding / echtscheiden / in de echt gescheiden

pensioenverzekering Fr.: assurance-retraite : verzekeringsrecht - verzekering die, tegen betaling van bijdragen, voorziet in de betaling van een uitkering na het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd.

perceel Fr.: la parcelle : vastgoedrecht - stuk grond al dan niet met de bebouwing, dat bij het kadaster is geregistreerd. Zie ook: tegenstelling pand niet gelijk aan servituut

perceelsgrens Fr.: la frontière de parcelle : ruimtelijke ordening - grens van een stuk land. Zie ook: nadere verklaring burenrecht

peremptoire termijn Fr.: le délai péremtoir : burgerlijk procesrecht - laatste termijn in een procedure waarna geen uitstel meer wordt verleend. Zie ook: nadere verklaring termijnen voor conclusies

peremtoir stellen Fr.: affirmer peremtoir : burgerlijk procesrecht - aan de wederpartij een laatste uitstel toestaan voor het indienen van een stuk bij het gerecht.

periodiek verrekenbeding / Amsterdams verrekenbeding Fr.: verrekenbeding périodique / Verrekenbeding d'Amsterdam : echtscheidingsrecht - contractuele clausule(s) waarbij echtgenoten iedere gemeenschap van goederen uitsluiten en overeenkomen dat zij de bespaarde inkomsten (meestal het inkomen dat na aftrek van de kosten van huishouding overblijft) na afloop van elk jaar delen.

persexceptie Fr.: l'exception de presse : auteursrecht - verweer dat het de persmedia is toegestaan om berichten over actuele onderwerpen over te nemen uit andere persmedia, zonder dat hiervoor toestemming of een vergoeding vereist is.

persisteren Fr.: persister : burgerlijk procesrecht - volharden, ondanks hetgeen is aangevoerd. Bijv. De gedaagde droeg zeer valide argumenten aan. Desondanks bleef de eiser ~. Zie ook: nadere verklaring tot persistit!

persona non grata : diplomatiek recht - Latijn: een in een bepaald land ongewenst persoon. Zie ook: tegenstelling vreemdeling nadere verklaring diplomatieke immuniteit

personeelsraad : - raad verkozen uit en door het personeel van een organisatie en dat het personeel vertegenwoordigt bv. Personeelsraad van het Vlaams parlement. (????)

personen- en familierecht Fr.: le droit des personnes et de la famille : burgerlijk recht - juridisch vakgebied dat betrekking heeft op hoedanigheden van personen en familiale relaties. Bijv. echtscheidingen vallen onder het ~. Zie ook: onderdeel burgerlijk recht onderdeel naamrecht

personenrecht Fr.: le droit des personnes : personen- en familierecht - vakgebied dat betrekking heeft op de status en de bescherming van de persoon als enkeling. De wettelijke bepalingen betreffende het ~ zijn voornamelijk opgenomen in Boek I van het Burgerlijk Wetboek, Zie ook: nadere verklaring jeugdrecht

personenvervoer Fr.: le transport des personnes : vervoersrecht - overeenkomst, waarbij de ene partij (de vervoerder) zich tegenover de andere partij verbindt een of meer personen (reizigers) te vervoeren. Zie ook: tegenstelling goederenvervoer

persoonlijkheidsrechten Fr.: les droits de personnalité : auteursrecht - persoonsgebonden rechten waardoor bijv. een auteur zich kan verzetten tegen wijzigingen in zijn werk. Zie ook: nadere verklaring droit moral

persoonsgegevens Fr.: l'identité : informaticarecht - elk gegeven betreffende een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon. Bedrijven vallen dus daarbuiten. Zie ook: nadere verklaring natuurlijk persoon / natuurlijke personen

perspectief Fr.: la perspective : rechtswetenschap - gezichtspunt

persvrijheid Fr.: la liberté de la presse : mensenrechten - vrijheid van journalisten om (diepgaand) onderzoek naar feiten en omstandigheden te doen en ongecensureerd daarover te publiceren. Publicatie van leugenachtige berichtgeving kan - desnoods via de rechter - worden voorkomen. Zie ook: niet gelijk aan vrijheid van meningsuiting / drukpersvrijheid

Pieter Baan Centrum (PBC) : criminologie - huis van bewaring waar een verdachte door gedragsdeskundigen wordt onderzocht, doorgaans in verband met de vraag naar de mate van toerekenbaarheid van de daad aan de verdachte. Zie ook: nadere verklaring ontoerekenbaarheid nadere verklaring Wet onvrijwillige opneming in psychiatrische ziekenhuizen (BOPZ)

piraterij Fr.: piraterie : auteursrecht - opzettelijke inbreuk op de intellectuele eigendom van een ander door het kopiëren of te koop aanbieden van auteursrechtelijk beschermde goederen Zie ook: niet gelijk aan muiterij nadere verklaring opzet

plaats delict Fr.: l'endroit délit : strafrecht - de plaats waar een strafbaar feit is gepleegd.

plaatsbeschrijving Fr.: description d'un lieux : vastgoedrecht - Document dat gedetailleerde de toestand beschrijft van een gehuurd goed op het ogenblik dat de huurder zijn intrek neemt en bij zijn vertrek. De ~ kan opgesteld worden tussen de verhuurder en de huurder of via een expert (landmeterexpert, vastgoedagent, architect, enz.) en kan als bewijsmateriaal gebruikt worden om eventuele schade aan te tonen die de huurder toegebracht heeft. Art. 1730 B.W. - Zie ook: nadere verklaring huur

plaatsopneming Fr.: descente sur les lieux : burgerlijk procesrecht - bezichtiging door de rechter op de plaats waar de oorzaak van het geschil zichtbaar is of het geschil zich afspeelt. Art. 1007-1016 Ger. W.

placet Fr.: placet : burgerlijk procesrecht - briefje aan de griffier waarin hij wordt verzocht de zaak op de rol te plaatsen. Zie ook: niet gelijk aan tableau nadere verklaring de rol

plafond Fr.: le plafond : rechtswetenschap - bovengrens.

plagiaat / plagiëren Fr.: le plagiat / plagier : auteursrecht - zonder toestemming overnemen van auteursrechtelijk beschermde teksten en deze uitgeven voor eigen werk.

planschade Fr.: les dommages de plan : ruimtelijke ordening - schade die iemand lijdt ten gevolge van plannen van de overheid, meestal plannen van aanleg en plannen in verband met ruimtelijke ordening. Bijv. de staat is ~ verschuldigd aan een eigenaar wanneer die door een wijziging van de planologische bestemming op zijn perceel niet meer mag bouwen, terwijl hij dit voor de wijziging van het plan wel mocht. Zie ook: hierarchische verhouding schadevergoeding

pleegouders Fr.: les parents adoptifs : personen- en familierecht - personen die tijdelijk een kind in hun gezin opnemen

pleidooi / pleiten Fr.: le plaidoyer : burgerlijk procesrecht - mondelinge pleitrede van de partijen hetzij in persoon hetzij via een advocaat of bijzondere gevolmachtigde waarin zij hun zaak voor de rechter bepleiten.

pleitnota Fr.: la note de plaidoirie : burgerlijk procesrecht - schriftelijk stuk dat de advocaat tijdens pleidooi (letterlijk) voordraagt. Vooraleer de advocaat begint, overhandigt hij meestal de ~ aan de griffier en zijn opponent (de advocaat van de tegenpartij). Zie ook: nadere verklaring pleidooi / pleiten nadere verklaring advocaat / advocaten nadere verklaring pleitnotities nadere verklaring betoog / (werkw.) betogen

pleitnotities Fr.: les notes de plaidoiries : burgerlijk procesrecht - voor en tijdens de zitting gemaakte aantekeningen van de advocaat, die hem helpen zijn gedachten te structureren, zodat hij vlot kan pleiten en kan reageren op hetgeen de wederpartij of zijn opponent stelt. Zie ook: nadere verklaring pleitnota nadere verklaring betoog / (werkw.) betogen

plenaire zitting Fr.: la séance plénière : politiek - zitting met zijn allen, met alle leden.

pluralisme Fr.: le pluralisme : rechtsfilosofie - leer waarbij belangengroepen, rechtsstelsels of rechtsbronnen gelijk gezag hebben en tegenover elkaar kunnen komen te staan. Bijv. staatsgodsdienst, landbouwindustrie, internationaal rechtsnationaal recht. Zie ook: tegenstelling monistische opvatting tegenstelling monisme nadere verklaring pluraliteit van schuldeisers

pluralistisch syndicalisme Fr.: syndicalisme pluraliste : arbeidsrecht - de mogelijkheid een vakbond te kiezen volgens eigen ideologische, filosofische of religieuze overtuiging.

pluraliteit van schuldeisers Fr.: le pluralité des créanciers : verbintenissenrecht - meerdere personen waaraan een prestatie verschuldigd is.

pluraliteit van schuldenaren Fr.: le pluralité des créanciers : verbintenissenrecht - twee of meer schuldenaren. Zie ook: nadere verklaring hoofdelijke aansprakelijkheid tegenstelling regres

pluriformiteit Fr.: le pluralisme : rechtsfilosofie - veelheid aan diversiteit, veelvormigheid. Bijv. de ~ in de samenleving

polariserende werking Fr.: le fonctionnement polarisant : rechtswetenschap - verergering van de toestand vererger; verscherping van tegenstellingen. Zie ook: tegenstelling minnelijke schikking / schikken / transigeren nadere verklaring schikkingscomparitie / comparitie van partijen

polis Fr.: la police : verzekeringsrecht - schriftelijk bewijsstuk van een verzekeringsovereenkomst tussen een verzekeringsonderneming (verzekeraar) en verzekeringnemer

politica Fr.: femme politique / pliticienne : politiek - vrouw in de politiek. Zie ook: nadere verklaring Trias Politica / scheiding van machten

politie Fr.: la police : staatsrecht - bewapende overheidsambtenaren belast met het opsporen van strafbare feiten en de feitelijke handhaving van de openbare orde en rust. De ~ is bevoegd om in bepaalde gevallen gepast geweld te gebruiken. Zie ook: onderdeel hulpofficier van justitie (HOvJ) onderdeel brigadier tegenstelling Koninklijke Marechaussee (Kmar)

politiek primaat Fr.: le primat politique : politiek - de politiek heeft het voor het zeggen. Zie ook: nadere verklaring Trias Politica / scheiding van machten

politieke partij Fr.: le parti politique : politiek - een vereniging van personen die dezelfde normen, waarden en belangen delen en daarvoor opkomen. Politieke partijen kunnen, als ze bepaalde voorwaarden voldoen, deelnemen aan de verkiezingen.

politierechtbank Fr.: le tribunal de police : staatsrecht - rechtbank op het niveau van een of meer kantons die in principe bevoegd is voor alle vorderingen, ongeacht het bedrag, in verband met verkeersongevallen en ook voor vorderingen in verband met administratieve sancties opgelegd door de gemeente aan haar ambtenaren, Art. 601bis-601ter Ger. W. - Zie ook: nadere verklaring vredegerecht

politierechter Fr.: le juge de police : strafrecht - alleensprekende strafrechter die in niet al te ingewikkelde strafzaken (overtredingen) of verkeerszaken een gevangenisstraf kan opleggen van ten hoogste 7 dagen en/of een geldboete. Zie ook: onderdeel economische politierechter hierarchische verhouding parketpolitie nadere verklaring raadsman

polygamie Fr.: la polygamie : vreemdelingenrecht - getrouwd zijn met meerdere vrouwen of mannen tegelijk. Dit is volgens de Belgische wet niet toegestaan.

poneren / geponeerd Fr.: avancer / avancé : rechtswetenschap - stellen, opvoeren, aandragen. Bijv. een stelling ~.

portfolio Fr.: portfolio : rechtswetenschap - overzicht van iemands werk (bijv. Foto's van een model, ontwerpen van een architect).

positief recht Fr.: le droit positif : rechtswetenschap - stelsel van rechtsregels dat in een bepaald land op een bepaalde tijd geldt (H. Franken). Zie ook: nadere verklaring beleidsregels

postulaat Fr.: le postulat : rechtswetenschap - vaak gezocht, maar geen juridische betekenis. Kennismakingsperiode die voorafgaat aan een proeftijd (komt uit het kloosterleven). Ook: vooropgestelde onbewezen stelling.

potestatieve voorwaarde / potestatief Fr.: la condition potestative : verbintenissenrecht - voorwaarde waarvan de vervulling van de andere partij afhangt. Verbintenissen waarvan de vervulling uitsluitend van een ~ afhankelijk is, zijn nietig.

praeparatoir vonnis / preparatoir vonnis : burgerlijk procesrecht - tussenvonnis waarbij de rechter aan partijen vraagt om nadere (bewijs)stukken over te leggen; vonnis dat betrekking heeft op de behandeling van de zaak voor de rechter en in beginsel niet van invloed is op het eindvonnis. In het huidig recht wordt de benaming ~ niet meer gebruikt, maar spreekt de wet over het tussenvonnis. Zie ook: hierarchische verhouding vonnis tegenstelling eindvonnis

pragmatiek Fr.: pragmatique : rechtsfilosofie - studie van de relaties tussen communicatietekens (taal, gebaren, gelaatsuitdrukkingen) en de personen die deze tekens gebruiken. Bijv. het stopteken van politie en de reactie daarop van de bestuurder.

pragmatisch Fr.: pragmatique : rechtswetenschap - praktisch, doelgericht aangepakt.

praktizijn : rechtsgeschiedenis - klassieke term voor advocaat of rechtsgeleerde procesvertegenwoordiger.