Typ hierboven uw zoekterm (Belgisch recht) of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Juridisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

prealabel Fr.: prealable : rechtswetenschap - voorafgaand.

preambule Fr.: le préambule : rechtswetenschap - inleiding van een verdrag.

preambule / pre-ambule Fr.: le préambule : rechtswetenschap - inleiding, aanhef. Hierin worden veelal de doelstelling en overwegingen van de akte beschreven. Bijv. ~ bij een verdrag.

precario Fr.: à titre précaire : verbintenissenrecht - (subst.) recht om stoepen, balkons, uithangborden enz. op of boven de openbare grond te hebben; (adj.) bij wijze van gunst, ter bede, tot wederopzegging Zie ook: nadere verklaring bezetting ter bede

precariobelasting Fr.: le droit de saillie : fiscaal recht - belasting die bv. cafés en winkels aan de gemeente betalen om op de openbare weg of de stoep een terras of een uithangbord te plaatsen

precariorechten Fr.: les revenus des droits de saillie : fiscaal recht - belasting die aan de gemeente moet worden betaald voor het benutten van openbare zaken of plaatsen. Bijv. het café dat voor de consumenten tafels en stoelen op het voetpad zet, betaalt ~.

precedent / antecedent Fr.: le précédent / l'antécédent : gerechtelijk recht - al dan niet recente gerechtelijke beslissing die als leidraad of richtsnoer dient in een vergelijkbaar geschil. Vooral de arresten van hoven van beroep en het Hof van Cassatie vormen ~ Zie ook: nadere verklaring rechtspraak nadere verklaring Hof van Cassatie

precedentwerking van rechterlijke uitspraken Fr.: le fonctionnement de précédent des prononciations judiciaires : burgerlijk procesrecht - al dan niet recente gerechtelijke uitspraken die als richtsnoer dienen in een vergelijkbaar geschil.

preciserende definities Fr.: les définitions précisantes : rechtswetenschap - definities die de betekenis van een woord preciseren. Zie ook: nadere verklaring lexicale definities tegenstelling stipulatieve definities

precontractuele fase Fr.: la phase précontractuelle : contractenrecht - de (onderhandelings)fase die aan het sluiten van de overeenkomst vooraf gaat. Zie ook: onderdeel intentieverklaring

preferente aandelen Fr.: des parts privilégiées : effectenrecht - aandelen waaraan voorrechten verbonden zijn boven gewone aandelen. Bijv. ten aanzien van winstverdeling of benoeming van bestuurders. Zie ook: nadere verklaring prioriteitsaandelen

preferente crediteuren / preferente schuldeisers Fr.: les créanciers privilégiés : aansprakelijkheidsrecht - schuldeisers waarvan hun vordering een bij de wet geregelde voorrang heeft. Zie ook: tegenstelling concurrente crediteuren

prefix Fr.: le prefixe : rechtswetenschap - voorzetsel.

prejudiciële beslissing Fr.: la décision préjudicielle : Europees recht - Indien de nationale rechter twijfelt aan een europeesrechtelijke aangelegenheid moet hij vooraleer uitspraak te doen, het Hof van Justitie om uitleg vragen. Het Hof van Justitie geeft dan een ~. Zie ook: nadere verklaring Europees Hof van Justitie (EHvJ) niet gelijk aan prejudiciële herziening

prejudiciële herziening Fr.: la révision préjudicielle : Europees recht - herziening van een beslissing door de instantie waarvan de beslissing betwist wordt, bijv. een belanghebbende kan beroep instellen tegen een beslissing van de afdeling merkenadministratie van het Bureau voor harmonisatie binnen de interne markt (merken, tekeningen en modellen); voordat het beroep wordt voorgelegd aan de kamer van beroep (en daarna eventueel aan het Europese Hof van Justitie) krijgt de afdeling merkenadministratie de gelegenheid de beslissing te herzien. Zie ook: niet gelijk aan prejudiciële beslissing

prejudiciële vraag Fr.: question préjudicielle : Gerechtelijk recht - door de rechter aan een andere rechter (bv. Arbitragehof, Europees Hof van Justitie) gestelde vraag tot beslechting van een prejudicieel geschil.

prejudicieel geschil Fr.: le différend préjudiciel : rechtswetenschap - geschil waarin een (andere) rechter eerst een beslissing moet nemen, vooraleer de hoofdzaak kan worden berecht.

preliminair verweer Fr.: la défense préliminaire : gerechtelijk recht - verweer dat voor alle andere verweren gevoerd dient te worden. Bijv. een ontvankelijkheidsverweer. Zie ook: tegenstelling principaal verweer / verweer ten principale / verweer ten gronde tegenstelling bewijsverweer nadere verklaring in limine litis

prematuur Fr.: prématuré : rechtswetenschap - nog niet rijp, voorbarig; voor het begin van de termijn.

premie Fr.: la prime : bankrecht - het bedrag dat een koper van een warrant of optie betaalt bovenop de prijs van de onderliggende waarde. De warrant of optie ~ is het procentueel verschil tussen enerzijds de koers van de warrant of optie plus de uitoefenprijs en anderzijds de koers van het aandeel. (bron: beleggingsplein.nl)

prestatie Fr.: la prestation : contractenrecht - hetgeen in het kader van een overeenkomst moet worden gepresteerd. Zie ook: tegenstelling wanprestatie onderdeel deelbare prestatie

presumptio juris et de jure : bewijsrecht - Latijn: onweerlegbaar wettelijk vermoeden, waartegen tegenbewijs niet mogelijk is. Bijv. is een bezitter eenmaal te goeder trouw dan wordt hij geacht dit te blijven. Zie ook: nadere verklaring aanvullende werking van goede trouw tegenstelling weerlegbaar / weerleggen nadere verklaring dwingend bewijs nadere verklaring de jure

prevaleren / geprevaleerd Fr.: prévaloir / prévalus : rechtswetenschap - voorrang hebben. Bijv. bij een advocaat ~ de belangen van zijn cliënt.

preventie Fr.: la prévention : criminologie - al hetgeen wordt ingezet om strafbare feiten te voorkomen. Bijv. het inbraakveilig maken van een woning, maar ook strafvervolging om herhaling te voorkomen. Zie ook: onderdeel generale preventie onderdeel speciale preventie nadere verklaring preventieve hechtenis

preventief Fr.: préventivement : rechtswetenschap - voorkomend.

preventieve / voorlopige hechtenis Fr.: la détention préventive : strafrecht - vrijheidsbeneming van een verdachte in de loop van het vooronderzoek op basis van de voorlopige hechteniswet. Zie: arrestatie en aanhoudingsbevel. Art. 1 wet voorlopige hechtenis - Zie ook: onderdeel voorarrest

preventieve hechtenis Fr.: la détention préventive : strafrecht - verzamelnaam voor de begrippen bewaring, gevangenhouding en gevangenneming. Zie ook: onderdeel voorarrest

preventieve werkzaamheden Fr.: les activités préventives : criminologie - verrichtingen die ertoe dienen om onheil of problemen te voorkomen. Zie ook: tegenstelling repressieve controle

primaat Fr.: le primat : rechtswetenschap - voorrecht om iets als eerste te mogen doen;
voorrecht om met uitsluiting van anderen iets te mogen doen of na te laten. Bijv. in beginsel heeft de officier van justitie het ~ op strafvervolging. Zie ook: nadere verklaring opportuniteitsbeginsel onderdeel politiek primaat

primair Fr.: primaire : rechtswetenschap - aanduiding van volgorde; hetgeen in volgorde van belangrijkheid als eerste komt. Bijv. wordt het ~ gevorderde toegewezen, dan komt de rest niet meer aan bod. Als het primaire wordt afgewezen, komt het subsidiaire aan bod. Zie ook: hierarchische verhouding subsidiair

primair belanghebbende Fr.: l'intéressé primaire : rechtswetenschap - persoon voor wie een beslissing in een zaak rechtsgevolgen heeft. Bijv. wie een bouwvergunning aanvraagt is primair belanghebbende bij de op die aanvraag volgende beslissing. Het beoogde rechtsgevolg is de verkrijging van het recht te bouwen. Bij weigering is het rechtsgevolg dat het bouwen hem verboden is. Echter, ook omwonenden kunnen belang hebben bij de beslissing op die aanvraag. Voor hen heeft een beslissing echter geen rechtsgevolgen, maar alleen feitelijke gevolgen.

primair huwelijksstelsel / primair stelsel Fr.: le régime matrimonial primaire : huwelijksvermogensrecht - die regels van vermogensrechtelijke aard die van toepassing zijn op alle gehuwden ongeacht hun huwelijksvermogensstelsel. Van deze regels kan bij huwelijkscontract niet worden afgeweken. Bijv. het principe dat echtgenoten moeten bijdragen in de lasten van het huwelijk in verhouding tot hun vermogen (art. 221 B.W.) of het verbod om te beschikken over de gezinswoning zonder de instemming van de andere echtgenoot (art. 215 B.W.), Art. 212-224 B.W. - Zie ook: nadere verklaring huwelijksvermogensstelsel / huwelijksstelsel nadere verklaring huwelijk hierarchische verhouding huwelijksvermogensrecht

primaire eis Fr.: la demande primaire : gerechtelijk recht - eerste eis die in een procedure aan bod komt; eiser kan er rekening mee houden dat wellicht zijn eerste eis niet toewijsbaar zal blijken te zijn en - voor dat geval - iets anders vorderen. Bijv. eisers ~ is herstel van het gebrek en subsidiair een vergoeding ad € 1.000,- voor waardevermindering. De subsidiaire vordering komt pas voor beoordeling in aanmerking, indien de rechter van oordeel is dat geen toewijzing kan volgen op de ~. Zie ook: hierarchische verhouding subsidiaire eis

principaal Fr.: le mandant : contractenrecht - lastgever, opdrachtgever van de handelsagent;
persoon namens wie procuratie wordt verleend. Zie ook: nadere verklaring agentuurovereenkomst tegenstelling verlenen van procuratie tegenstelling principaal beroep / principaal appèl

principaal beroep / principaal appèl Fr.: appel sur le fond : procesrecht - het eerst ingestelde hoger beroep; hoger beroep dat binnen de beroepstermijn wordt ingesteld door de eerste partij, die het met het vonnis niet eens is. Zie ook: tegenstelling incidenteel hoger beroep

principaal verweer / verweer ten principale / verweer ten gronde Fr.: la défense sur le fond : burgerlijk procesrecht - inhoudelijk of voornaamste verweer. Bijv. de weerlegging van de door de eiser gestelde feiten en de daaraan verbonden rechtsgevolgen of beroep op een vernietigingsgrond. Zie ook: tegenstelling exceptief verweer onderdeel bewijsverweer onderdeel strafmaatverweer tegenstelling principaal

principieel Fr.: fondamental : rechtsfilosofie - hetgeen voortkomt uit een bepaalde opvatting, visie of leer. Bijv. het kerkelijk recht is ~ tegen abortus en euthanasie.

Prinsjesdag / derde dinsdag van september Fr.: l'ouverture officielle de l'année parlementaire : Nederlands recht - oorspronkelijk de verjaardag van de Prins-Stadhouder;
derde dinsdag van september waarop de Koningin een plechtige intrede op het Haagse Binnenhof maakt om er, in bijzijn van de voltallige regering, het nieuwe zittingsjaar van de Staten-Generaal (Eerste en Tweede Kamer) met de troonrede in te luiden. Zie ook: nadere verklaring Staten-Generaal

prioriteit / recht van voorrang Fr.: la priorité / le droit de préférence : merkenrecht - diegene die als eerste van een bepaald merk het Benelux-depot heeft, kan met voorrang een internationaal depot claimen, als dat depot binnen een half jaar op het Benelux-depot is gevolgd.

prioriteitsaandelen Fr.: l'action de priorité : effectenrecht - aandelen waaraan - boven gewone aandelen - het voorrecht is verbonden bestuurders te kunnen benoemen; aandelen met bijzondere zeggenschapsrechten. Zie ook: nadere verklaring preferente aandelen nadere verklaring bestuurders / directeuren

prioriteitsbeginsel Fr.: le principe de priorité : vermogensrecht - uitgangspunt dat er een volgorde is waarin crediteuren hun verhaalsrecht kunnen uitoefenen. Als volgt: eerst de pand- en hypotheekhouders, dan de crediteuren van bevoorrechte vorderingen en ten slotte die van gewone vorderingen. Tussen gelijksoortige crediteuren geldt dat de oudste voorrang heeft. Zie ook: nadere verklaring verhaal zoeken nadere verklaring hypotheekhouder / hypotheeknemer

privé-persoon Fr.: la personne privée : burgerlijk recht - persoon in privé hoedanigheid, niet handelend als publiek persoon of in zakelijke omgang met anderen. Bijv. een vakantie van de koningin in het buitenland als ~ heeft geen staatsrechtelijke gevolgen. Zie ook: tegenstelling natuurlijk persoon / natuurlijke personen nadere verklaring personen- en familierecht

privaatrecht / burgerlijk recht / civiel recht Fr.: le droit privé / le droit civil : burgerlijk recht - vakgebied dat samenvalt met het gelijknamige rechtsgebied; vooral m.b.t. tot alle soorten rechtsverhoudingen tussen natuurlijke en/of rechtspersonen onderling. Bijv. in hun familiale of contractuele relaties. Zie ook: nadere verklaring internationaal privaatrecht (IPR) tegenstelling publiekrecht hierarchische verhouding strafrecht

privaatrechtelijk / civielrechtelijk Fr.: de droit privé / au civil : burgerlijk recht - al hetgeen betrekking heeft op het recht tussen natuurlijke en/of rechtspersonen onderling. Bijv. de ~ positie van een gemeente. Zie ook: tegenstelling bestuursrechtelijk

privaatrechtelijke rechtspersoon Fr.: la personne morale privée : rechtspersonenrecht - instellingen die hetzij door het privaat initiatief, hetzij door de overheid, optredend als privaat persoon, zijn tot stand gekomen en gehandhaafd, die niet deelnemen aan het overheidsbeleid en dan ook niet bekleed zijn met een gedeelte van het openbaar gezag. Ze ontsnappen, in principe althans, aan ieder rechtstreeks toezicht van de regering. Hun bestaan als rechtspersoon wordt afhankelijk gesteld van de door de wetgever voorgeschreven voorwaarden. Zie ook: nadere verklaring rechtspersoon / rechtspersonen nadere verklaring natuurlijke persoon

privacyrecht Fr.: le droit de la vie privée : mensenrechten - rechtsgebied uit de Grondwet en diverse verdragen; vooral m.b.t. de bescherming van het recht op de persoonlijke levenssfeer. Zie ook: hierarchische verhouding diplomatiek recht / consulair recht

privatief Fr.: privatif : rechtswetenschap - waarvan andere personen zijn uitgesloten; privaat.

privatisering / privatiseren / geprivatiseerd Fr.: la privatisation / privatiser / privatisé : politiek - overheveling van overheidstaken naar de particuliere sector; extern verzelfstandigen van overheidstaken naar een marktconform opererende onderneming of stichting. Zie ook: tegenstelling nationalisatie

privileges Fr.: les privileges : vermogensrecht - bevoorrechte vorderingen bijv. in geval van faillissement.

pro : rechtswetenschap - Latijn: voor; gunstig zijn tegenover. Zie ook: onderdeel pro bono onderdeel pro Deo

pro actieve recherche Fr.: la police judiciaire pro-active : strafrecht - teneinde georganiseerde verbanden te bestrijding richt de politie zich steeds meer op het milieu van mogelijk criminelen. De Criminele Inlichtingen Dienst houdt zich hoofdzakelijk bezig met ~. Zie ook: onderdeel DNA-onderzoek nadere verklaring pakkans

pro bono : sociale advocatuur - Latijn: voor het goede, gratis. Zie ook: nadere verklaring ex aequo et bono

pro Deo : sociale advocatuur - Latijn: voor God, kosteloos. ~ advocaat: advocaat die de zaak kosteloos of op basis van een toevoeging behandelt. Zie ook: nadere verklaring betalende advocatuur / betalende praktijk

pro forma : ontslagrecht - Latijn: voor de formaliteit of vorm. Zie ook: onderdeel pro-formazitting

pro memorie (pm.) : incasso - Latijn: ter herinnering. Wordt vaak gebruikt bij begrotingen of kostenramingen als (nog) geen uitsluitsel bestaat over de kosten.

pro rata : rechtswetenschap - Latijn: naar evenredigheid van bijv. prestaties, inbreng of tijd. Zie ook: tegenstelling pro se tegenstelling pars pro toto

pro se : rechtswetenschap - Latijn: voor, ter bescherming of ten gunste van elkaar Zie ook: tegenstelling pro rata

pro-actieve recherche Fr.: la police judiciaire pro-active : strafrecht - het opsporen, verzamelen, registreren en verwerken van gegevens en inlichtingen op grond van een redelijk vermoeden van nog te plegen of reeds gepleegde maar nog niet aan het licht gebrachte misdrijven van bepaalde aard, met het oog op het vervolgen van daders. Bij pro-actieve recherche worden dikwijls bijzondere opsporingsmethoden ingezet, zoals bespieding en het gebruik van infiltranten. Art. 28bis sv - Zie ook: onderdeel DNA-onderzoek nadere verklaring pakkans

probatieperiode Fr.: le délai probatoire : strafrecht - door de rechter vastgestelde tijd, na een voorwaardelijke veroordeling, waarin de verdachte zich dient te onthouden van het plegen van strafbare feiten en zich dient te houden aan eventuele door de rechter opgelegde bijzondere voorwaarden. Gebeurt dit niet dan wordt zijn voorwaardelijke straf alsnog uitgevoerd. Art. 1 probatiewet - Zie ook: nadere verklaring arbeidsovereenkomst / arbeidscontract nadere verklaring arbeidsbescherming

procederen Fr.: plaider : burgerlijk procesrecht - een gerechtelijke procedure voeren. Bijv. ~ in eerste aanleg.

procedurefout Fr.: l'erreur de procédure : burgerlijk procesrecht - fout die in de procedure is gemaakt. Bijv. een persoon veroordelen terwijl hij geen dagvaarding heeft ontvangen

proceduregebonden bemiddeling in familiezaken Fr.: lié conciliation dans les affaires de famille : gerechtelijk recht - specifieke procedure tot bemiddeling die kan toegepast worden in het kader van gerechtelijke procedures die betrekking hebben op bepaalde familiale aangelegenheden zoals betwistingen omtrent het ouderlijk gezag, echtelijke moeilijkheden. Art. 734bis - 734sexies Ger.Wb. - Zie ook: nadere verklaring bemiddelaar in familiezaken hierarchische verhouding echtscheidingsbemiddeling

proces verbaal (PV) Fr.: le procès-verbal : burgerlijk procesrecht - een ambtelijk opgemaakt (schriftelijk) verslag van gebeurtenissen. Bijv. de politie maakt ~ op van het verkeersongeval of griffier maakt het ~ van ter terechtzitting waarin de tot stand gekomen schikking is vervat;
officieel schriftelijk verslag van politieambtenaren met feiten die ze zelf hebben waargenomen en met verklaringen die ze hebben opgetekend uit de mond van verdachten of getuigen. Ook van rechterlijke zittingen wordt proces-verbaal opgemaakt. Zie ook: nadere verklaring verbalisant nadere verklaring notaris

proceskosten Fr.: les frais de la procédure : burgerlijk procesrecht - griffierechten en een deel van de werkelijk gemaakte kosten voor rechtsbijstand. Meestal wordt de verliezende partij in de ~ van de wederpartij veroordeeld. Zie ook: onderdeel griffierechten tegenstelling buitengerechtelijke kosten / buitengerechtelijke incassokosten

proceskostenveroordeling Fr.: la condamnation aux dépens : burgerlijk procesrecht - bedrag dat de verliezende partij moet betalen aan de winnende partij als compensatie voor de kosten die gemaakt zijn voor een procureur en griffierechten. Bij een ~ wordt het salaris van de procureur begroot volgens het liquidatietarief, waarbij het bedrag van de te liquideren kosten afhankelijk is van de verrichte (genormeerde) werkzaamheden en van het belang van de zaak. Hoewel deze tarieven niet bindend zijn worden zij in beginsel door de gerechten gevolgd. Zie ook: tegenstelling compensatie van de kosten onderdeel proceskosten tegenstelling liquidatietarief / liquidatiekosten / (voorheen) tarief voor te liquideren kosten

procespartij Fr.: la partie de la procédure : burgerlijk procesrecht - eisende/verzoekende of gedaagde/verwerende partij in een gerechtelijk proces. Bijv. in strafzaken is de officier van justitie een ~. Zie ook: onderdeel eiser / eisende partij onderdeel appellant nadere verklaring procureur onderdeel requirant / rekwirant

procesrecht Fr.: la procédure : procesrecht - wet- en regelgeving die de gang van zaken in een gerechtelijke procedure beschrijft;
verzameling van alle rechtsregels die het de rechtzoekenden mogelijk maken hun geschillen, ongeacht de aard ervan, bij toepassing van de regels van het materieel recht, te laten beslechten door een rechter of een scheidsrechter. Zie ook: onderdeel materieel procesrecht onderdeel burgerlijk procesrecht (BPR) / formeel privaatrecht

procesrecht / gerechtelijk recht Fr.: la procédure : burgerlijk recht - het geheel van rechtsregels dat de organisatie en de uitoefening van de rechtsprekende functie bevat, waaronder de organisatie en bevoegdheden van de rechtbanken, de te volgen procedures enz. Het ~ ligt voornamelijk in het Gerechtelijk Wetboek. Art. 2 Ger. W. - Zie ook: onderdeel burgerlijk procesrecht onderdeel strafprocesrecht

processtukken Fr.: les pièces d'un procès : burgerlijk procesrecht - alle schriftelijke stukken die partijen in geding brengen (conclusies, aktes en daarbij behorende producties) alsmede de schriftelijke stukken van het gerecht (vonnissen, processen-verbaal etc.) nadere verklaring conclusie / (mv.) conclusies onderdeel conclusies van eis, antwoord, repliek en dupliek onderdeel producties

procestaal Fr.: la langue de procès : bestuursprocesrecht - de bij wet of verdrag vastgestelde taal waarin het proces wordt gevoerd. De term komt als dusdanig niet in de Belgische wetgeving voor, het onderliggende concept des te meer: de wet op het gebruik der talen in gerechtszaken uit 1935 is er geheel aan gewijd. Zie: wet van 15 juni 1935 op het gebruik der talen in gerechtszaken.

proces-verbaal van comparitie Fr.: le procès-verbal de comparution : burgerlijk procesrecht - door de rechter aan de griffier gedicteerd relaas van inlichtingen die procespartijen hebben gegeven of waarin de schikking tussen partijen is opgenomen, in welk geval het ~ in executoriale vorm kan worden uitgegeven. Zie ook: nadere verklaring inlichtingencomparitie

proces-verbaalakte Fr.: verbaalakte de processus : notarieel recht - een schriftelijk stuk dat tot stand komt door ondertekening door de notaris en eventuele getuigen. Zie ook: nadere verklaring notariële akte nadere verklaring partij akte

procesvertegenwoordiging Fr.: la représentation de processus : burgerlijk procesrecht - als een partij niet zelf in persoon in een rechtsgeding optreedt, maar vertegenwoordigd wordt door iemand anders (bijv. advocaat of gemachtigde). In sommige gevallen is sprake van verplichte procesvertegenwoordiging, dat wil zeggen dat een partij in een rechtsgeding verplicht is om zich te laten vertegenwoordigen. Zie ook: tegenstelling legitima persona standi in judicio

procesvolmacht Fr.: la procuration de processus : gerechtelijk recht - document of formulier waarin een procespartij een persoon machtigt om voor hem in rechte op te treden.

procuratiehouder Fr.: le fondé de pouvoir : verbintenissenrecht - persoon die door de principaal is gevolmachtigd om namens hem bepaalde diensten of rechtshandelingen te verrichten. Zie ook: onderdeel procureur onderdeel handelsagent

procureur Fr.: l'avoué : burgerlijk procesrecht - procesvertegenwoordiger die bevoegd is om in een bepaald arrondissement of ressort namens een procespartij proceshandelingen te verrichten. Bijv. indienen van conclusies. De meeste advocaten zijn procureur in een bepaald ambtsgebied. Zie ook: nadere verklaring notaris tegenstelling gerechtsdeurwaarder nadere verklaring procuratiehouder onderdeel advocaat / advocaten

procureur des Konings Fr.: procureur du Roi : gerechtelijk recht - hoofd van het openbaar ministerie (het parket) in een gerechtelijk arrondissement. De ~ wordt in de uitoefening van zijn taak bijgestaan door substituut-~; korpschef van een parket bij een rechtbank van eerste aanleg. De ~ wordt bijgestaan door substituten-procureur des Konings en eerste substituten-procureur des Konings. Deze treden in zijn naam op. Art. 9 Ger. W. en 150-151 Ger. W. - Zie ook: hierarchische verhouding parket / openbaar ministerie nadere verklaring procureur-generaal

procureur stellen / procureurstelling Fr.: le procureur nombres / le recensement de procureur : burgerlijk procesrecht - in processtukken opnemen van een procureur. De procureur vertegenwoordigt de procespartij en verricht voor hem alle proceshandelingen. Bijv. uitstel vragen, conclusies ondertekenen en bij het gerecht indienen. Bij rechtbankprocedures, niet zijnde het kantongerecht, is ~ verplicht. Zie ook: nadere verklaring verplichte vertegenwoordiging tegenstelling gemachtigde / gevolmachtigde / procurator

Procureur-Generaal Fr.: procureur général : gerechtelijk recht - magistraat van het openbaar ministerie bij een Hof van Beroep of het hof van Cassatie. De ~ is het hoofd van het parket-generaal. Art. 142-144bis Ger. W. en 271-283 Sv. - Zie ook: hierarchische verhouding openbaar ministerie nadere verklaring parket generaal nadere verklaring Hof van Beroep nadere verklaring Hof van Cassatie

procureur-generaal (PG) Fr.: procureur général : strafrecht - hoofd van het parket bij het hof van beroep, dus op het niveau van het rechtsgebied (Antwerpen, Bergen, Brussel, Gent, Luik). De ~ wordt bijgestaan door advocaten-generaal en substituten-procureur-generaal om het ambt van openbaar ministerie bij het hof van beroep te vervullen. De ~ heeft omvangrijke bevoegdheden inzake het toezicht op en de ondersteuning van de parketten van eerste aanleg binnen het rechtsgebied. De ~ oefent het tuchtrechtelijk toezicht uit over de officieren van gerechtelijke politie en de magistraten van het parket bij de rechtbank van eerste aanleg. De ~ maakt deel uit van het College van procureurs-generaal, dat een belangrijke rol speelt in het strafrechtelijk beleid van het openbaar ministerie. Art. 146 Ger Wb - Zie ook: hierarchische verhouding advocaat-generaal / (mv) advocaten-generaal (AG) nadere verklaring Hoge Raad (HR) onderdeel parket

produceren van stukken / in geding brengen van stukken Fr.: produire des pièces / dans la cause, apportent des pièces : burgerlijk procesrecht - al dan niet op diens bevel aan de rechter overleggen van stukken waarop men als partij in rechte wil steunen. De partijen hebben de verplichting om aan elkaar inzage te verschaffen in alle stukken waarop zij in rechte willen steunen.

productencoöperatie Fr.: la coopérative de produit : ondernemingsrecht - samenwerkingsverband van personen die in dienst van dat verband werken.

producties Fr.: les productions : burgerlijk procesrecht - papieren bijlagen bij gerechtelijke aktes, conclusies of memories, die bepaalde feiten en stellingen daaruit illustreren of bewijzen. Zie ook: nadere verklaring justificatoire bescheiden

productnorm / (mv.) productnormen Fr.: norme de produit : handelsrecht - regels die op dwingende wijze bepalen aan welke eisen een product moet voldoen, bij het op de markt brengen, onder meer ter bescherming van het milieu. Zij bepalen met name welk niveau van verontreiniging en hinder niet mag worden overschreden in de samenstelling of bij de emissies van een product en kunnen specificaties bevatten over eigenschappen, de beproevingsmethoden, het verpakken, het merken, en het etiketteren van producten (Arbitragehof, 2 februari 1995, nr. 4/95). Zie: Wet betreffende de productnormen ter bevordering van duurzame productie- en consumptiepatronen en ter bescherming van het leefmilieu en de volksgezondheid. Zie ook: nadere verklaring op de markt brengen

produktenaansprakelijkheid / produktaansprakelijkheid / productaansprakelijkheid Fr.: responsabilité du fait des produits : aansprakelijkheidsrecht - regeling dat de producent, behoudens een aantal uitzonderingen, aansprakelijk is voor schade veroorzaakt door een gebrek in zijn produkt. Zie ook: nadere verklaring risicoaansprakelijkheid

proeftijd Fr.: période d'essai : strafrecht - door de rechter vastgestelde tijd, na een voorwaardelijke veroordeling, waarin verdachte zich dient te onthouden van het plegen van strafbare feiten en zich dient te houden aan eventuele door de rechter opgelegde bijzondere voorwaarden. Gebeurd dit niet dan wordt zijn voorwaardelijke straf alsnog uitgevoerd. Zie ook: nadere verklaring arbeidsovereenkomst / arbeidscontract nadere verklaring arbeidsbescherming

proeftijd Fr.: la période d'essai : arbeidsrecht - tijdvak gedurende hetwelk kan beoordeeld worden of bepaalde rechtsbetrekkingen na verloop van dat tijdvak al dan niet blijven voortbestaan. Voor werklieden duurt de proeftijd minimum 7 dagen en maximum 14 dagen voor bedienden duurt de proeftijd minimum 1 maand en maximum 6 of 12 maanden naargelang de hoogte van het jaarloon. Art. 48 Wet 3 juli 1978 en 67 Wet 3 juli 1978 - Zie ook: nadere verklaring arbeidsovereenkomst / arbeidscontract nadere verklaring arbeidsbescherming

profijtbeginsel Fr.: le principe de profit : ondernemingsrecht - winstbeginsel. Zie ook: nadere verklaring winst niet gelijk aan afdracht van winst

profileren Fr.: profiler : politiek - zich een eigen, karakteristiek gezicht of imago aanmeten of een uitgesproken mening er op nahouden.

pro-formazitting Fr.: la séance pro forma : procesrecht - zitting waarop een zaak niet inhoudelijk wordt behandeld. Een pro-formazitting is nodig als een zaak binnen een bepaalde termijn op een zitting moet zijn geweest, maar het nog te vroeg is om deze inhoudelijk te behandelen. Zie ook: onderdeel formele ontbinding nadere verklaring kantonrechter

programmatuurovereenkomst Fr.: l'accord scruterde : informaticarecht - contract op basis waarvan de partij tegen betaling software ontwikkelt en waarin de daarmee gepaard gaande aspecten van intellectuele eigendom worden geregeld. Zie ook: onderdeel intellectuele eigendom (IE) nadere verklaring Informatie Communicatietechnologie (ICT)

programmawet Fr.: la loi-programme : staatsrecht - wet waarin jaarlijks budgettaire zaken worden vastgesteld zodat de federale regering het economisch, sociaal en financieel programma kan uitvoeren.

proletariaat / proletariërs Fr.: le prolétariat/ les prolétaires : rechtsfilosofie - arbeidersklasse; arme bevolkingsgroep die afhankelijk is van diegenen die de productiemiddelen bezitten. Volgens het Marxisme strijdt het ~ tegen de klassenmaatschappij.

promesse : handelsrecht - Frans: document met daarop de belofte op de vervaldag een bepaalde som te betalen, de datum en een ondertekening. Een ~ kan aan order zijn (dan synoniem met orderbriefje) of aan toonder (dan vergelijkbaar met chèque). Zie ook: onderdeel chèque-schuld tegenstelling haalschuld

proportionaliteitsbeginsel Fr.: le principe de proportionnalité : strafrecht - beginsel dat de reactie van het slachtoffer van een misdrijf dat zich in staat van wettige verdediging bevindt, in verhouding moet staan tot de aanval. Bijv. wie een inbreker betrapt, mag die inbreker niet neerschieten indien deze geen onmiddellijke en onafwendbare bedreiging voor personen vormt en indien de aanval op een andere manier kan afgeweerd worden (subsidiariteitsbeginsel). Art. 416 Sw - Zie ook: tegenstelling subsidiariteitsbeginsel

prospectus Fr.: le prospectus : effectenrecht - publicatie die de uitgifte van (beursgenoteerde) aandelen begeleidt waarin de uitgever van de aandelen (emittent) de kenmerken en de voorwaarden van de nieuwe emissie precies omschrijft. De ~ moet potentiële kopers in staat stellen na te gaan of voor hen interessant is de effecten te verwerven. Zie art 29 K.B. nr. 185 van 9 juli 1935 op de bankcontrol en het uitgifteregime voor titels en effecten en art 4 KB van 18 september 1990. Zie ook: nadere verklaring prospectusaansprakelijkheid aandelen op naam

protectie Fr.: la protection : mededingingsrecht - bescherming van de eigen economie tegen buitenlandse concurrentie. Zie ook: nadere verklaring protectionisme

protocol Fr.: le protocol : internationaal publiekrecht - een bijlage of aanvulling bij een verdrag. In een ~ wordt een deelaspect van het verdrag verder uitgewerkt. Zo regelt het aanvullende protocol van 20 maart 1952 bij het verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, meer in detail de bescherming van de eigendom en het recht op onderwijs.

provinciale belastingen Fr.: les impôts provinciaux : fiscaal recht - belasting waartoe door provinciale staten door het vaststellen van een belastingverordening besloten kan worden.

provisie Fr.: la provision : handelsrecht - het bedrag dat een handelsvertegenwoordigers boven op het (basis)salaris ontvangt en dat percentueel berekend is op hetgeen hij in een bepaalde periode heeft omgezet. Zie ook: tegenstelling loon

provisiestaat Fr.: l'état de commissions : - een staat met betrekking tot het voorschot op het ereloon van een advocaat.

provisioneel vonnis Fr.: le jugement provisoire : burgerlijk procesrecht - uitspraak door de rechter, gedaan vóór het eindvonnis in een aanhangig geding, waarbij hij een beslissing geeft over een voorlopige voorziening. Zie ook: nadere verklaring tussenvonnis nadere verklaring eindvonnis

provisionele eis / provisionele vordering Fr.: une demande provisoire : burgerlijk procesrecht - voorlopige vordering; bij dagvaarding of conclusie te stellen vordering dat de rechter een voorlopige voorziening treft. Een ~ wordt bijvoorbeeld geformuleerd als de juiste schade na een ongeval nog niet kon worden vastgesteld.

provisionele uitspraak / provisioneel vonnis Fr.: le jugement provisoire : burgerlijk procesrecht - soort tussenvonnis, waarbij de rechter beslist over een eis tot het treffen van voorlopige voorzieningen voor de duur van het geding. Zie ook: nadere verklaring provisionele eis / provisionele vordering