Typ hierboven uw zoekterm (Belgisch recht) of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Juridisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

requireren Fr.: requérir : strafprocesrecht - vorderen; de toepassing van de strafwet op de verdachte vragen; tijdens de zitting deelt het openbaar ministerie mondeling zijn vordering mee waarbij de procureur des Konings de zaak samenvat en zijn conclusie neemt. Hierna kan de verdachte zijn verdediging voeren (meestal voert zijn raadsman het woord). Art. 153 Sv. en 190 Sv. - Zie ook: onderdeel eis in strafzaken onderdeel

requisitoir Fr.: réquisitoire : strafprocesrecht - de vordering van het openbaar ministerie ter zitting waarbij de procureur des Konings de zaak samenvat en zijn conclusie neemt. Na het ~ kan de verdachte zijn verdediging voeren (meestal voert zijn raadsman het woord). Art. 153 sv en 190 Sv - Zie ook: onderdeel requireren niet gelijk aan requirant / rekwirant tegenstelling pleidooi / pleiten

res nullius : zakenrecht - Latijn: een roerende zaak die aan niemand toebehoort. Wie een ~ in bezit neemt verkrijgt daarvan de eigendom. Zie ook: nadere verklaring occupatie

reservaat / natuurreservaat Fr.: réserve naturelle : milieurecht - gebied dat door wettelijke regelingen speciale bescherming vanwege de erop waardevolle voorkomende fauna en flora. In Vlaanderen komen natuurreservaten voor die eigendom zijn van de Vlaamse overheid (Vlaamse reservaten), van particuliere milieuorganisaties (private natuurreservaten) en bosreservaten Art. 1 decreet van 21 oktober 1997 en 1 bosdecreet van 13 juni 1990

reserve / voorbehouden deel Fr.: réserve / la partie réservée : familiaal vermogensrecht - een deel van de nalatenschap van een persoon dat door de wet, bij zijn overlijden, wordt voorbehouden voor bepaalde erfgenamen. Men kan bij wijze van gift niet beschikken over de reserve. Indien dit toch gebeurt kan de erfgenaam de inkorting van deze giften vorderen. Bijv. indien iemand één kind heeft, zal dit kind een reserve van de helft van de nalatenschap hebben. Art. 913-191 B.W. - Zie ook: nadere verklaring gift tegenstelling beschikbaar deel nadere verklaring inkorting

reservekapitaal Fr.: capital de réserve : vastgoedrecht - reservekapitaal heeft betrekking op de niet-periodieke uitgaven, zoals de uitgaven voor de vernieuwing van het verwarmingssysteem, de lift, het leggen van een nieuwe dakbedekking,

reserves Fr.: réserves : vennootschapsrecht - balanspositie. Vertegenwoordigt de niet-uitgekeerde winsten. Een vennootschap is verplicht tot het aanhouden van een wettelijke reserve ter bescherming van het kapitaal tegen geleden verliezen.

residuair Fr.: résiduaire / résiduel : rechtswetenschap - achterblijvend, overblijvend. Bijv. de ~e bevoegdheid is deze die niet uitdrukkelijk aan een ander orgaan is toegewezen. Zie ook: nadere verklaring nalatenschap / erfenis nadere verklaring faillissement

residuaire voorzieningen Fr.: allocations résiduaires : sociaal zekerheidsrecht - sociale voorzieningen die toegekend worden als en naarmate de aanvrager geen of onvoldoende anderen inkomsten of vermogensmiddelen heeft. Bijv. het bestaansminimum of leefloon, het gewaarborgd inkomen voor bejaarden, de tegemoetkomingen voor gehandicapten enz. Zie ook: nadere verklaring bestaansminimum / leefloon

Resolutie Fr.: résolution : volkenrecht - besluit dat de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties neemt. Zie ook: niet gelijk aan verdrag

respectievelijk Fr.: respectivement : rechtswetenschap - achtereenvolgens. Zie ook: niet gelijk aan althans / althansen van de dagvaarding

respijt Fr.: répit / sursis : rechtswetenschap - uitstel; geschonken gelegenheid om iets in orde te maken.

ressorteren onder Fr.: ressortir : rechtswetenschap - behoren tot de jurisdictie of het rechtsgebied van.

restitutie Fr.: restitution : verbintenissenrecht - terugbetaling. Zie ook: nadere verklaring onverschuldigde betaling nadere verklaring schadevergoeding

restitutio in integrum : aansprakelijkheidsrecht - Latijn: volledige teruggave. Door de rechter opgelegde verplichting om de schade te vergoeden door de getroffen zaak in oorspronkelijke staat terug te brengen. Zie ook: nadere verklaring schadevergoeding

restorno / ristorno / premierestorno / premieristorno Fr.: ristourne : verzekeringsrecht - gehele of gedeeltelijke terugbetaling van een verzekeringspremie aan een verzekerde; de verzekeraar is verplicht die terugbetaling te doen als de verzekeringsovereenkomst geheel of gedeeltelijk vervalt, op voorwaarde dat de verzekerde te goeder trouw heeft gehandeld. Zie ook: niet gelijk aan onverschuldigde betaling nadere verklaring verzekering

restrictief uitleggen / restrictieve interpretatie Fr.: interpréter restrictivement / interprétation restrictive : rechtsfilosofie - beperkte of enge uitleg of interpretatie aan een wettekst of clausule geven. Zie ook: tegenstelling extensief uitleggen / extensieve interpretatie

resultaatsverbintenis Fr.: contrat de résultat : verbintenissenrecht - een verbintenis waarbij de schuldenaar bepaald resultaat moet bereiken, zo niet dan schiet hij tekort. De bewijslast van de correcte uitvoering van de verbintenis rust op de schuldenaar. Zie ook: tegenstelling inspanningsverbintenis

retentierecht Fr.: droit de rétention : verbintenissenrecht - vorm van verhaalsrecht dat aan de schuldeiser de bevoegdheid geeft om de nakoming van een verplichting tot afgifte van een zaak aan zijn schuldenaar op te schorten totdat zijn vordering wordt voldaan. Bijv. de garagehouder mag de door hem gerepareerde auto onder zich houden totdat de eigenaar met hem afrekent.

retoriek / (mv.) retorica Fr.: rhétorique : politiek - Latijn: welsprekendheid tentoonspreiden. Populair gezegd: veel 'blabla', weinig inhoud.

retorisch Fr.: rhétoriquement : rechtswetenschap - betrekking hebbend op de retorica (welsprekendheid). In negatieve zin manipulatief met taal, bijv. een ~ trucje.

retributie Fr.: redevance : fiscaal recht - vergoedingen die de overheid verkrijgt voor het verstrekken van specifieke diensten aan de burgers, namelijk diensten waarvoor de overheid zich een juridisch of feitelijk monopolie heeft voorgehouden;
bedrag dat men aan de overheid moet betalen voor een dienst die de overheid levert. Een ~ moet alleen betaald worden als men effectief van de dienstverlening gebruik gemaakt heeft. Tolgeld of kijk- en luistergeld zijn voorbeelden van een ~. Art. 173 G.W.

revindicatie / revindiceren Fr.: revendication / revendiquer : zakenrecht - absolute terugvorderingsrecht van de eigenaar; de eigenaar mag zijn zaak terug vorderen van degene die het zonder recht onder zich houdt. Zie ook: tegenstelling haalschuld

revindicatoir beslag / beslag tot terugvordering Fr.: saisie revendicatoire / saisie jusqu'au recouvrement : beslagrecht - beslag door diegene die aanspraak maakt op het eigendomsrecht, het bezit of de detentie van een roerend goed bij de derde in wiens handen het goed zich bevindt.

revolutie Fr.: révolution : staatsrecht - omwenteling van het staatsbewind. Bijv. de Cubaanse revolutie in 1959 waarbij Castro en zijn rebellen de dictator Batista verjoeg. Zie ook: nadere verklaring staatsrecht

richtlijn inzake strafrechtelijk beleid Fr.: directive de politique pénale : strafrecht - de minister van Justitie bepaalt het strafrechtelijk beleid in richtlijnen die bindend zijn voor alle leden van het openbaar ministerie. De procureurs-generaal staan in voor de uitvoering van deze richtlijnen. Art. 143ter Ger Wb

rijksregister / rijksregister der natuurlijke personen Fr.: registre national / registre national des personnes physiques : staatsrecht - nationaal register waarin alle personen opgenomen zijn die in de bevolkings- en vreemdelingenregisters van de gemeenten ingeschreven zijn en dat ter beschikking gesteld wordt van de verschillende overheden om de uitwisseling van informatie te vergemakkelijken. In het rijksregister wordt van elke persoon o.m. opgenomen: zijn naam en voornaam, geboorteplaats en -datum, geslacht, hoofdverblijfplaats, plaats en datum van overlijden, burgerlijke staat, beroep en samenstelling van zijn gezin. Zie: art 1 wet van 8 augustus 1983 tot regeling van een rijksregister van de natuurlijke personen. Zie ook: hierarchische verhouding bevolkingsregister nadere verklaring burgerlijke staat

risico koper / kopersrisico Fr.: le risque acquéreur / le risque d'acquéreur : aansprakelijkheidsrecht - de kans dat een zaak na aflevering bij de koper beschadigd geraakt of teniet gaat, blijft voor rekening van die koper. ~ geldt, zelfs als is de eigendom op die zaak nog niet overgedragen (bijv. bij eigendomsvoorbehoud). In een dergelijk geval blijft de koopprijs verschuldigd. Zie ook: nadere verklaring schade nadere verklaring aflevering / afleveren / afgeleverd

risicodekking Fr.: la couverture du risque : rechtswetenschap - het verzekeren en verzekerd houden van risico's.

risicoleer / risicoaansprakelijkheid Fr.: théorie des risques+B30 / responsabilité de risque : aansprakelijkheidsrecht - een persoon draagt ~ als voor de vaststelling van de aansprakelijkheid slechts diens hoedanigheid telt en het maken van een verwijt niet ter zake doet. Bijv. aansprakelijkheid van de automobilist voor ongevallen waarbij een zwakke weggebruiker is betrokken. Zie ook: tegenstelling schuldaansprakelijkheid

risico-overgang Fr.: transition de risque : aansprakelijkheidsrecht - overgang van de kwade en goede kansen van de ene op de andere persoon. Bijv. verlies of schade aan gekochte zaken na ~ ontslaat de koper niet van zijn betalingsverplichting, tenzij die schade te wijten is aan de verkoper.

roekeloos Fr.: téméraire / témérairement : rechtswetenschap - onbezonnen, niet op gevaar lettend.

roerende zaak / roerende zaken Fr.: les biens meubles / les biens meubles : zakenrecht - tilbaar, stoffelijk object Zie ook: nadere verklaring onroerend goed / onroerende zaak

rogatoire commissie Fr.: commission rogatoire : burgerlijk procesrecht - verzoek van een rechter aan elders gevestigde gerechtelijke overheid om in zijn naam een onderzoeksmaatregel uit te voeren..

rolnummer / zaaknummer Fr.: numéro de rôle / numéro d'affaire : burgerlijk procesrecht - het nummer van de zaak die bij het gerecht aanhangig is gemaakt. Zie ook: nadere verklaring de rol

rolrecht Fr.: droit de rôle / droit de mise au rôle : burgerlijk procesrecht - vergoeding voor het openen van het dossier bij de rechtbank. Meestal € 35,-- voor kleine geschillen tot maximaal € 1.239,50. In alimentatiezaken € 25,--. Bij onmogelijkheid tot betaling van het ~ kan daarvan ontheffing worden verleend via kosteloze rechtspleging. Art. 1 K.B. 30 november 1939 - Zie ook: nadere verklaring griffierechten / griffiekosten

rolzetting Fr.: mise au rôle : burgerlijk recht - het opnemen van een zaak op de openbare lijst van de zaken aanhangig bij een rechtscollege. Art. 711 Ger. W. - Zie ook: nadere verklaring algemene rol nadere verklaring bijzondere rol nadere verklaring verwijzing naar de rol

rolzettingskosten / kosten van rolzetting : - wanneer een zaak wordt ingeleid voor de rechtbank dan moet deze zaak op de rol van de rechtbank worden geplaatst. Dit laatste is de lijst met de aanhangige zaken. Deze inschrijving op de rol van een rechtbank brengt een aantal kosten met zich mee (kosten van rolstelling). Zo bijvoorbeeld het rolrecht. Zie ook: v rolrecht

rompbevrachting Fr.: affrèrement à coque nue : zeerecht - overeenkomst, waarbij de ene partij (de rompvervrachter) zich verbindt een schip uitsluitend ter zee terbeschikking te stellen van haar wederpartij (de rompbevrachter) zonder daarover nog enige zeggenschap te houden. De exploitatie van het schip ligt in handen van de rompbevrachter en geschiedt voor diens rekening.

rooilijn Fr.: aligement : vastgoedrecht - de grens tussen de openbare weg en de aangrenzende eigendommen, hetzij privé of van de overheid.

royalty : auteursrecht - de in geld uitgedrukte tegenprestatie voor de licentie. Zie ook: onderdeel licenties

royement Fr.: rayage / mainlevée : vastgoedrecht - Notariële akte om een hypotheekinschrijving waarmee een vastgoed bezwaard is op te heffen. De notaris belast met de opstelling van de authentieke verkoopsakte van een met een hypotheek bezwaard vastgoed is verplicht over te gaan tot het royement van deze hypotheekinschrijving teneinde aan de koper een goed te overhandigen dat volledig vrij is van inschrijvingen. Hiervoor zal de notaris aan de verkoper een provisie vragen.

royement / royeren Fr.: royement / radier : pand- en hypotheekrecht - doorhaling van een hypothecaire inschrijving door te verklaren dat die inschrijving "waardeloos" is. Zie ook: tegenstelling contrat d'adhésion / adhesiecontract / toetredingsovereenkomst

royement / royeren Fr.: royement / radier : rechtspersonenrecht - lidmaatschap bij vereniging beëindigen. Zie ook: tegenstelling contrat d'adhésion / adhesiecontract / toetredingsovereenkomst

ruil Fr.: échange : contractenrecht - contract waarbij partijen aan elkaar een zaak in plaats van een andere geven Art. 1702-1707 B.W.

ruilverkaveling Fr.: remembrement : agrarisch recht - herverdeling van land tussen verschillende landeigenaren.

ruimtelijke ordening Fr.: améagement du territoire : administratief recht - geheel van administratiefrechtelijke regels die betrekking hebben op het gebruik van de ruimte voor doeleinden van bewoning, industrie, landbouw, recreatie, etc. Deze regels bepalen of en wat men op een bepaalde plaats mag bouwen, welke vergunningen hiervoor vereist zijn, etc. Zie: Decr.Vl.Parl. van 18 mei 1999 houdende de organisatie van de ruimtelijke ordening.

saisineregel Fr.: règle de la saisine : rechtswetenschap - de begrenzing van de taak/de bevoegdheid van de rechter.

salaris Fr.: salaire : rechtswetenschap - het bedrag dat voor de ambtenaar overeenkomstig een voor hem geldende salarisschaal is vastgesteld als periodieke tegenprestatie voor het vervullen van zijn dienstbetrekking.

samenhang Fr.: cohérence / cohésion : strafrecht - er is ~ wanneer tussen twee of meerdere zaken een verband bestaat dat van zulke aard is dat het vereist dat de zaken samen, door dezelfde rechter worden behandeld.

samenhang Fr.: connexité : gerechtelijk recht - verband tussen rechtsvorderingen dat maakt dat zij zo nauw verbonden zijn dat het best is deze samen te behandelen om alzo onverenigbare beslissingen te vermijden. Er is ~ wanneer tussen twee of meerdere strafzaken een verband bestaat dat van zulke aard is dat het vereist dat de zaken samen, door dezelfde rechter worden behandeld. Art. 226-227 Sv. en 30 Ger.W.

samenhangende vorderingen Fr.: demandes connexes : burgerlijk procesrecht - rechtsvorderingen die zo nauw verbonden zijn dat het best is deze samen te behandelen om alzo onverenigbare beslissingen te vermijden. Art. 30 Ger.W.

samenlevingscontract / samenlevingsovereenkomst Fr.: contrat de cohabitation : personen- en familierecht - overeenkomst tussen (levens)partners, eventueel van hetzelfde geslacht en meestal opgesteld door een notaris, waarin ze de zakelijke aspecten van hun samenleving regelen. Een samenlevingscontract kan alle soorten bedingen bevatten voor zover ze geen regels van dwingend recht overtreden en geen fundamentele rechten schenden. Een ~ van twee partners kan dus bepalen van wie welke spullen zijn, hoe de inboedel en saldi van hun bankrekeningen moeten worden verdeeld als zij uit elkaar gaan en wat er moet gebeuren als een van de twee overlijdt. Zie ook: niet gelijk aan huwelijk

samenloop Fr.: concours : aansprakelijkheidsrecht - situatie waarbij een tekortkoming van één partij aan zijn contractuele verplichtingen tevens een inbreuk vormt op de algemene zorgvuldigheidsplicht (buitencontractuele aansprakelijkheid), d.i. ~ van contractuele en buitencontractuele aansprakelijkheid Zie ook: onderdeel aansprakelijkheid onderdeel buitencontractuele aansprakelijkheid/quasi-delictuele aansprakelijkheid tegenstelling coëxistentie

samenloop Fr.: concours : strafrecht - de situatie waarbij een persoon zich schuldig maakt aan meerdere misdrijven, tegelijkertijd of opeenvolgend alvorens voor een van de feiten veroordeeld te zijn. Bijv. een persoon verkoopt drugs op 12 maart 2002 en 16 maart 2002, om de drugs aan te kopen stal hij op 10 maart 2002 een auto. Art. 58-65 Sw. - Zie ook: onderdeel eendaadse samenloop onderdeel meerdaadse samenloop nadere verklaring opslorping

samenloop Fr.: cumul : insolventierecht - situatie waarbij meerdere schuldeisers tegelijkertijd hun schuld verhalen op een gemeenschappelijke schuldenaar, waardoor het gelijkheidsbeginsel tussen de schuldeisers moet worden toegepast. Art. 7 en 8 Hyp. Wet

samenloop van omstandigheden Fr.: concours de circonstances : rechtswetenschap - daar waar meerdere omstandigheden in een enkel geval een rol kunnen spelen. Zie ook: onderdeel meerdaadse samenloop onderdeel eendaadse samenloop

samenvoeging van gedingen Fr.: agrégation des causes : burgerlijk procesrecht - situatie waarbij verknochte zaken gelijktijdig en voor dezelfde rechter worden behandeld, ter voorkoming dat over eenzelfde onderwerp door verschillende rechters verschillende beslissingen worden genomen.

samenwerken / samenwerking Fr.: coopérer / collaborer / coopération / collaboration : rechtswetenschap - het richten van de inspanningen van twee of meer personen of instanties op hetzelfde doel.

samenwerkingsovereenkomst Fr.: contrat de coöpération : contractenrecht - een overeenkomst waarin bepaald is hoe de samenwerking tussen partijen wordt vorm gegeven. Zie ook: tegenstelling meewerkcontract

samenwonen / samenwoningsverplichting Fr.: cohabiter / obligation de cohabitation : personen- en familierecht - gehuwden zijn jegens elkaar tot samenwonen verplicht. Art. 213 B.W. - Zie ook: nadere verklaring samenlevingscontract

samenwoningscontract (oneig.) Fr.: contract de cohabitation : personen- en familierecht - overeenkomst gesloten tussen wettelijk samenwonenden waarbij hun wettelijke samenwoning naar goeddunken geregeld wordt Art. 1 1478 B.W. - Zie ook: nadere verklaring wettelijke samenwoning nadere verklaring verklaring van wettelijke samenwoning

sanctie Fr.: sanction : strafrecht - dwangmaatregel of straf. Zie ook: nadere verklaring reparatoire sanctie tegenstelling sanctioneren

sanctienorm Fr.: norme de sanction : rechtswetenschap - specificatie van de straf die een persoon kan krijgen als hij zich niet aan een gedragsnorm houdt. Gedragsnorm en ~ zijn vaak aan elkaar gekoppeld.

sanctioneren Fr.: sanctionner / garantir : staatsrecht - bekrachtigen, goedkeuren, meestal door een hogere instantie; waarborgen. Een boete kan bijvoorbeeld de naleving van een voorschrift ~. ~ heeft dus niet de betekenis van bestraffen, zoals vaak ten onrechte in Belgische juridische teksten voorkomt.

sarcastisch Fr.: sarcastiquement : rechtswetenschap - vaak gezocht, maar geen juridische betekenis. Bitter spottend.

schade Fr.: dommage : aansprakelijkheidsrecht - ~ die op grond van een wettelijke schadevergoedingsverplichting moet worden vergoed bestaat uit vermogensschade en ander nadeel. Zie ook: onderdeel materiële schade nadere verklaring smartengeld onderdeel gevolgschade

schadebeding Fr.: la condition de dommages : aansprakelijkheidsrecht - Belgisch recht: clausule in een overeenkomst, waarin partijen afspreken dat een partij die zijn verplichtingen niet nakomt een bepaald bedrag als schadevergoeding aan de andere partij moet betalen. Art. Art. 1226 BW

schadebedrag Fr.: montant des dégâts / montant des pertes : aansprakelijkheidsrecht - geldsom waardoor de schade wordt vergoed. Zie ook: nadere verklaring schadevergoeding nadere verklaring smartengeld

schadeclaim Fr.: réclamation en dommages et intérêts : letselschaderecht - vordering in of buiten rechte van schade.

schadeloosstelling Fr.: indemnisation : aansprakelijkheidsrecht - vaak de geldsom waarmee de schade wordt vergoed. Zie ook: nadere verklaring schadevergoeding nadere verklaring smartengeld

schadevergoeding Fr.: l'indemnisation : aansprakelijkheidsrecht - vergoeding van schade;
wettelijke ~: schade die op grond van een wettelijke verplichting tot ~ moet worden vergoed, vaak in geld, soms in natura. Zie ook: nadere verklaring indemniteitsbeginsel nadere verklaring toerekenbare tekortkoming nadere verklaring restitutio in integrum

schat Fr.: trésor : zakenrecht - iedere verborgen of bedolven zaak waarop niemand zijn recht van eigendom kan bewijzen en die door louter toeval ontdekt wordt. Art. 716 B.W. - Zie ook: onderdeel schatvinding

schatten Fr.: estimer / évaluer : zakenrecht - zaken van waarde die zolang - vaak in de grond - verborgen zijn geweest dat daardoor de eigenaar niet meer kan worden opgespoord. Zie ook: onderdeel schatvinding nadere verklaring vondst

schatting van schade Fr.: évaluation des dommages : aansprakelijkheidsrecht - raming van de omvang van schade, als die niet nauwkeurig kan worden vastgesteld. Zie ook: niet gelijk aan schatvinding tegenstelling abstracte schadeberekening

schatvinding Fr.: découvrir un trésor : zakenrecht - wijze van eigendomsverkrijging ten behoeve van diegene die de schat heeft gevonden; de eigendom van een schat behoort aan wie hem in zijn eigen erf vindt; wordt de schat in een erf van iemand anders gevonden, dan behoort hij voor de ene helft toe aan de vinder en voor de andere helft aan de eigenaar van het erf. Art. 716 B.W. - Zie ook: nadere verklaring schat