Typ hierboven uw zoekterm (Belgisch recht) of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Juridisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

toebehoren Fr.: accessoires : zakenrecht - met alles wat er al dan niet onlosmakelijk aan vasthangt. Bijv. het huis met ~, dus met inbegrip van garage, schuur, stalling.

toegang Fr.: accès : vreemdelingenrecht - toestemming om België binnen te komen; iedere vreemdeling heeft ~ tot het Belgisch grondgebied met het oog op een kort verblijf (in principe niet langer dan drie maanden) onder volgende voorwaarden: ofwel dient hij in het bezit te zijn van de vereiste documenten conform een internationaal verdrag, nationale wet of koninklijk besluit (bijvoorbeeld: een identiteitskaart, paspoort of reisvisum), ofwel moet de betrokkene, ingeval hij deze documenten van zijn nationale overheid niet kan krijgen, in het bezit zijn van een geldig paspoort (of een ander gelijkwaardig reisbewijs) uitgereikt door het land waar hij verblijft en voorzien van een voor België geldig visum. Zie ook: nadere verklaring toelating tot voorlopig verblijf

toegang tot de rechter Fr.: l'accès au juge : mensenrechten - grondrecht dat niemand tegen zijn wil kan worden afgehouden van de rechter die de wet hem toekomt. Zie ook: nadere verklaring recht op rechtsbijstand nadere verklaring Europees verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) nadere verklaring Internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (BUPO)

toegevoegd rechter Fr.: juge de complément : gerechtelijk recht - rechters die worden benoemd per rechtsgebied van een Hof van Beroep en die volgens de noodwendigheden tijdelijk hun ambt uitoefenen bij één of meer rechtbanken binnen het rechtsgebied. Art. 86bis Ger.Wb. en 190-191bis Ger. W. - Zie ook: niet gelijk aan plaatsvervangend rechter

toegewezen / toewijzing Fr.: attribué / attribution : rechtswetenschap - toegekend; toekenning.

toekomstige goederen Fr.: marchandises futures : vermogensrecht - zaken die nog moeten ontstaan;
bestaande zaken die nog niet aan de vervreemder toebehoren. ~ kunnen bij voorbaat worden geleverd. Zie ook: nadere verklaring bij voorbaat onderdeel levering bij voorbaat

toelating tot voorlopig verblijf Fr.: autorisation provisoire de séjourner : vreemdelingenrecht - machtiging tot voorlopig verblijf; indien een vreemdeling langer dan drie maanden in België wenst te verblijven, dient hij in het bezit van een machtiging tot voorlopig verblijf te zijn; de machtiging tot voorlopig verblijf moet bij de diplomatieke of consulaire vertegenwoordiger van het land van herkomst of bij het Belgische gemeentebestuur van zijn verblijfplaats aangevraagd worden . Zie ook: nadere verklaring toegang

toepasselijk recht Fr.: droit applicable : rechtswetenschap - het recht dat bij de beoordeling van een bepaalde rechtspositie of in rechtsverhouding tussen partijen van toepassing. Het ~ kan worden bepaald door rechtskeuze of regels van internationaal privaatrecht.

toepassing Fr.: application : rechtswetenschap - het in praktijk brengen van iets.

toerekenbaarheid Fr.: la responsabilité : Burgerlijk recht - de mogelijkheid om iemand verantwoordelijk te kunnen stellen

toerekenbare tekortkoming Fr.: faute imputable : contractenrecht - wanprestatie, ontstaat als de schuldenaar in verzuim is. Zie ook: nadere verklaring overmacht hierarchische verhouding verzuim nadere verklaring wanprestatie

toerekening naar redelijkheid : aansprakelijkheidsrecht - de dader is in beginsel voor de gevolgen van zijn onrechtmatige daad aansprakelijk, tenzij de vorm van de schade zo uitzonderlijk is of in een zo ver verwijderd verband met de gedraging staat, dat die schade naar redelijkheid niet ten laste van die dader zou mogen worden gebracht (H. Franken). Zie ook: hierarchische verhouding vaststelling van schade / schade vaststellen / schade vastgesteld nadere verklaring onrechtmatige daad (OD)

toerekeningsvatbaarheid Fr.: capacité pénale : strafrecht - schuldbekwaamheid, de mate waarin de strafrechtelijke verantwoordelijkheid aan de dader kan toegerekend worden. Sommige personen worden geacht zich de draagwijdte van hun gedragingen geheel of gedeeltelijk niet te kunnen realiseren wegens hun geestestoestand (geestesgestoorden). Indien zij op het ogenblik van berechting ontoerekeningsvatbaar worden geacht, worden geestesgestoorden aan het gewone strafrecht onttrokken en eventueel onderworpen aan niet-strafrechtelijke sancties (internering) die de bescherming van de maatschappij moeten verzekeren . Art. 1 wet bescherming maatschappij

toerekeningsvatbaarheid / schuldbekwaamheid : Burgerlijk recht - de feitelijke mogelijkheid die een persoon bezit om de toedracht van zijn daden te beseffen en om zijn daden te controleren. (Senaeve)

toestand te hebben opgehouden te betalen Fr.: la situation avoir cessé payer : insolventierecht - juridische bewijs dat een schuldenaar in de toestand verkeert dat hij is gestopt met het betalen van zijn uitstaande schulden. ~ is tevens de basis voor een faillietverklaring. Zie ook: nadere verklaring faillissement nadere verklaring Schuldsaneringsregeling (WSNP)

toestemming Fr.: consentement : verbintenissenrecht - het ergens mee akkoord gaan, zich ergens mee akkoord verklaren. Vereiste voor de geldige totstandkoming van een contract: beide partijen moeten hun de wil uiten akkoord te gaan met de overeenkomst. Bijv. voor een aantal vérstrekkende rechtshandelingen behoeft een echtgenoot ~ van de andere echtgenoot. Art. 1108 B.W. en 1109-1122 B.W. - Zie ook: nadere verklaring handelingsbekwaamheid

toestemmingsgebrek / toestemmingsgebreken Fr.: défaut de consentement : verbintenissenrecht - een overeenkomst is ongeldig wanneer de toestemming van een der partijen 'gebrekkig' was, bijv. doordat er sprake is van dwang (overeenkomst werd gesloten onder druk), dwaling (per vergissing over het voorwerp of de oorzaak) of bedrog. Art. 1109-1122 B.W. - Zie ook: hierarchische verhouding dwaling hierarchische verhouding dwang nadere verklaring nietigheid

toestemmingsverklaring Fr.: la déclaration d'autorisation : merkenrecht - schriftelijke toestemming van de merkhouder aan een derde dat deze, zij het onder voorwaarden, een bepaald merk mag gebruiken dat mogelijkerwijs kan conflicteren met zijn eigen merk. Zie ook: niet gelijk aan gedogen / gedoogd

toetredingscontract Fr.: le contrat d'adhésion : burgerlijk recht - Overeenkomst gesloten tussen twee partijen, waarbij de ene (zwakkere) partij geen zeggenschap heeft over de inhoud van de overeenkomst en die inhoud in feite eenzijdig wordt vastgesteld door de andere (sterkere partij). De zwakkere partij heeft eigenlijk alleen de vrijheid om al of niet te contracteren." (Van Gerven)

toetscriteria Fr.: critères de controle : rechtswetenschap - slecht Nederlands voor criteria, waaraan iets kan worden getoetst. Zie ook: nadere verklaring toetsingscriteria

toetsingscriteria Fr.: critères de controle : rechtswetenschap - een beginsel/maatstaf aan de hand waarvan iets wordt onderzocht.

toetsingsnormen Fr.: critères de controle : rechtswetenschap - algemene regels waartegen iets (bijv. een besluit, een reglement, een overeenkomst of nog iets anders) getoetst kan worden.

toetsingsrecht Fr.: compétence de juger la loi : staatsrecht - ingrijpende bevoegdheid van de rechter om de wet te toetsen aan ieder verbindende bepalingen van verdragen en besluiten van volkenrechtelijke organisaties, en desnoods de wet opzij te schuiven als die met die bepalingen en besluiten onverenigbaar is. In de Belgische rechtsorde bestaat een dergelijk algemeen toetsingsrecht niet: de rechter beschikt alleen over het een marginale toetsing (om te zien of een overheidsbeslissing niet kennelijk onredelijk is) en een wettigheidstoezicht (om te zien of administratieve besluiten niet in strijd zijn met de hogere rechtsnormen). Zie ook: tegenstelling toetsingsverbod

toetsingsverbod Fr.: interdiction de juger la loi : staatsrecht - wettelijk verbod aan de rechters om de innerlijke waarde en billijkheid van wetten te toetsen. Rechters moeten volgens de wet rechtspreken. Zie ook: tegenstelling toetsingsrecht

toeziend voogd Fr.: tuteur surveillant : jeugdrecht - persoon die toeziet op de goede uitvoering van voogdij door de voogd en die de voogd bij diens afwezigheid vervangt. De ~ wordt gelijktijdig met de voogd aangeduid door de Vrederechter. Art. 403 B.W. - Zie ook: onderdeel voogdij nadere verklaring voogd

toonderpapier Fr.: effet à porteur : rechtswetenschap - niet op naam gesteld handelspapier van enige waarde dat op grond van een overeenkomst aan een ander kan worden overgedragen door het in zijn macht te stellen; bankbiljetten.

totstandkoming van overeenkomsten Fr.: formation d'un contrat : contractenrecht - overeenkomsten komen tot stand door aanbod en de aanvaarding daarvan. De ~ is in de regel vormvrij (tenzij bij vormelijke overeenkomsten); er is dus geen handtekening of geschrift vereist. Zie ook: onderdeel aanbod onderdeel aanvaarding nadere verklaring consensualisme / contractsvormvrijheid nadere verklaring vormelijke overeenkomsten / plechtige overeenkomsten

transactiekosten Fr.: frais de transaction : effectenrecht - kosten die moeten worden betaald voor aan- of verkoop van effecten, zoals aandelen.

transactiewaarde Fr.: valeur transactionnelle : Europees recht - berekeningsmethode om de douanewaarde van in te voeren goederen te bepalen. Art. 29 Communautair Douanewetboek

transfereren Fr.: transférer : rechtswetenschap - overdragen.

transire Fr.: passer : rechtswetenschap - overgaan.

transitie Fr.: transition : rechtswetenschap - overgang. Bijv. een ~bestuur is een tijdelijke regering die een land bestuurt totdat verkiezingen zijn gehouden en een regering is benoemd.

Trias Politica / scheiding van machten Fr.: séparation des pouvoirs : rechtsfilosofie - Latijn: scheiding der machten. Theorie van van de Franse rechtsfilosoof Montesquieu die de overheidsfuncties in drie grote takken verdeeld die onderling gescheiden en onafhankelijk moeten zijn: de wetgevende macht (het parlement), de uitvoerende macht (de regering) en de rechtsprekende macht (het gerecht). Zie ook: onderdeel wetgevende macht onderdeel uitvoerende macht / executieve macht onderdeel rechterlijke macht

tribunaal Fr.: tribunal : gerechtelijk recht - rechtbank voor de behandeling van speciale zaken, vaak speciaal daartoe opgericht met medewerking van niet-juristen. Bijv. het Rwanda ~ om de daders van de volkerenmoord in Rwanda in de jaren 1990 te berechten.

tripartiete overeenkomst Fr.: accord tripartite : contractenrecht - overeenkomst waarbij drie partijen zijn betrokken. Zie ook: tripartiete: een driepartijenregering, waaraan de drie klassieke partijen (christen-democraten, liberalen en socialisten) deelnemen. Zie ook: nadere verklaring multilateraal

troonrede Fr.: discours du trône : Nederlands recht - toespraak van de Koningin op Prinsjesdag, waarin zij het door de regering te voeren beleid uiteenzet. Zie ook: niet gelijk aan regeringsverklaring hierarchische verhouding miljoenennota

trouwbeloften Fr.: promesse de mariage : personen- en familierecht - belofte van partners ten opzichte van elkaar om met elkaar te zullen trouwen. Door ~ vangt de verloving aan, gevolgd door het huwelijk. Gebroken ~ geven geen recht op schadevergoeding. Zie ook: hierarchische verhouding voorgenomen huwelijk / ondertrouw nadere verklaring belofte

trust / trustovereenkomst Fr.: trust : contractenrecht - Engels: driepartijenovereenkomst, die gesloten wordt bij obligatieleningen en waarbij de trustee de obligatiehouders tegenover de emittenten (geldnemers) vertegenwoordigt. Zie ook: nadere verklaring obligatie nadere verklaring emittent / (mv.) emittenten nadere verklaring obligatiehouder

Trusted Third Party (TTP) : internetrecht - Engels: vertrouwelijke derde partij; certificatiedienstverlener. Onafhankelijke en onpartijdige organisatie die betrouwbaarheidscertificaten verstrekt aan websites of personen die een digitale handtekening willen gebruiken, zodat internetgebruikers zeker weten met wie zij handelen of corresponderen. Zie ook: nadere verklaring Informatie Communicatietechnologie (ICT)

trustee : contractenrecht - Engels: vertrouwelijke partij in een trust die op last van de obligatiehouders (vaak particulieren) met de emittent zaken doet. Zie ook: nadere verklaring trust / trustovereenkomst nadere verklaring emittent / (mv.) emittenten nadere verklaring lastgeving / commissieovereenkomst

tuchtcollege / tuchtraad Fr.: conseil de discipline : arbeidsrecht - college of raad die tuchtzaken (schendingen van de deontologie) behandelt en tuchtstraffen oplegt, met name in de juridische en medische sfeer. De balies van de advocaten hebben bijvoorbeeld een ~, net zoals de Orde van Geneesheren.

tuchtrechtspraak Fr.: droit disciplinaire : advocatuur - disciplinaire uitspraken en regels waaraan een beroepsgroep is onderworpen. Bijv. advocaten zijn aan ~ onderworpen. Zie ook: nadere verklaring rechtspraak

turnkey-overeenkomst / sleutel op de deur-overeenkomst Fr.: convention clés en mains : bouwrecht - Engels: aannemingsovereenkomst tussen een aannemer en opdrachtgever tot de bouw van een geheel gebruiksklaar gebouw. De opdrachtgever hoeft alleen nog maar de sleutel in het slot te steken.

tussenpersoon Fr.: commissionnaire : verbintenissenrecht - persoon die tegen betaling werkzaam is bij het tot stand brengen van een of meerdere overeenkomsten tussen zijn opdrachtgever en derden, bijv. een verzekeringstussenpersoon. Zie ook: nadere verklaring bemiddelingsovereenkomst tegenstelling bemiddelaars

tussenvonnis Fr.: jugement provisionnel : gerechtelijk recht - vonnis waarbij de rechter geen eindbeslissing geeft, maar bijv. een bewijsopdracht of onderzoek beveelt waarvan de beslissing van de zaak afhankelijk kan zijn;
uitspraak door de rechter, gedaan vóór het eindvonnis in een aanhangig geding, waarbij hij een beslissing geeft over een voorlopige voorziening.

tussenvordering Fr.: demande incidente : gerechtelijk recht - vordering die in de loop van het geding wordt ingesteld.

Tweede Coördinatierichtlijn voor het bankwezen Fr.: Deuxième Directive de coordination pour le secteur financier : Europees recht - de voor het bankentoezicht belangrijke EG-richtlijn (1989) die betrekking heeft op het verlenen van toegang tot en de uitoefening van werkzaamheden van kredietinstellingen binnen de EG. In de ~ is het beginsel van home state control vastgelegd; op basis hiervan staat een bank onder toezicht van de toezichthoudende autoriteiten van de lidstaat van de EG waar de vergunning is verleend. In België is deze richtlijn verwerkt in de wet van 22 maart 1993 op het statuut van en het toezicht op de kredietinstellingen,

Tweede Kamer (TK) Fr.: chambre des représentants : Nederlands recht - tweede kamer van het Nederlandse parlement, bestaande uit 150 leden. De ~ vormt samen met de Eerste Kamer de Staten-Generaal. De Belgische tegenhanger is de Kamer van Volksvertegenwoordigers, Zie ook: hierarchische verhouding Staten-Generaal

tweetrapsraket Fr.: plan en deux étapes : rechtswetenschap - het doel kan slechts in twee stappen bereikt worden.

uit dien hoofde Fr.: par cette raison : rechtswetenschap - om die reden; daarom. Zie ook: tegenstelling uit hoofde van

uit hoofde van Fr.: en raison de : rechtswetenschap - wegens; op grond van. Zie ook: tegenstelling uit dien hoofde

uitbater Fr.: exploitant : rechtswetenschap - persoon die een zaak uitbaat.

uitdrijving Fr.: expulsion : burgerlijk recht - rechterlijk bevel om een onroerend goed te verlaten dat men zonder recht of titel bezet.

uiterste wil / testament Fr.: dernières volontés / volontés suprêmes / testament : erfrecht - herroepbare akte met een verklaring van hetgeen een persoon wil dat na zijn dood zal gebeuren. Zie ook: onderdeel geheim testament / besloten testament onderdeel holografisch testament

uitgenodigde vluchteling Fr.: réfugié invité' : asielrecht - vluchtelingen waarvoor de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen van de Verenigde Naties (UNHCR) internationaal oproept om hen te evacueren of elders bescherming te bieden.

uitgeprocedeerde vreemdeling Fr.: des déboutés du droit d'asile, des demandeurs d'asile déboutés : vreemdelingenrecht - vreemdeling wiens verzoek tot verblijf definitief en onherroepelijk is afgewezen.

uithuiszetting / uitzetting / uitdrijving Fr.: explulsion : gerechtelijk recht - gedwongen verwijdering van personen uit een huis of gebouw op basis van een vonnis of notariële akte. Art. 1344bis Ger. W.

uitkering Fr.: allocation : sociaal zekerheidsrecht - door de overheid periodiek verstrekte geldsom in geval een persoon wegens bijv. arbeidsongeschiktheid niet kan werken.

uitkeringsfraude (sociale zekerheid) Fr.: fraude concernant les prestations sociales : sociaal zekerheidsrecht - het ten onrechte of tot een te hoog bedrag ontvangen van een uitkering als gevolg van het aan een uitvoeringsorgaan van de sociale zekerheid al dan niet opzettelijk verstrekken van onjuiste of onvolledige informatie dan wel het voor dat uitvoeringsorgaan verzwijgen van voor de beslissing relevante gegevens. Zie ook: nadere verklaring sociaal zekerheidsrecht nadere verklaring Algemene bijstandswet (Abw)

uitlevering Fr.: extradition : strafprocesrecht - overdracht van een verdachte of veroordeelde van het ene naar het andere land met het oog op vervolging of strafuitvoering. Zie ook: nadere verklaring uitzetting / uitzetten tegenstelling aflevering / afleveren / afgeleverd

Uitleveringswet Fr.: Loi sur l'extradition : strafrecht - wet van 20 maart 1874 houdende de algemene uitleveringsvoorwaarden en procedureregels m.b.t. uitlevering. Zie ook: hierarchische verhouding Europees uitleveringsverdrag (EUv)

uitlokking Fr.: provocation : strafrecht - een ander aanzetten tot het plegen van een strafbaar feit;
het door giften, beloften, misbruik van gezag, geweld, bedreiging of misleiding of door het verschaffen van gelegenheid, middelen of inlichtingen uitlokken van een strafbaar feit. Zie ook: nadere verklaring strafbaar feit / delict

uitloving Fr.: proposer / promettre : verbintenissenrecht - publiekelijk (bijv. via affiche) aangekondigd aanbod waarbij de persoon die een bepaalde prestatie verricht, een beloning in het vooruitzicht wordt gesteld. ~ is meestal beperkt in tijd (tijdelijk aanbod) of beperkt tot de persoon die de gevraagde prestatie als eerste verricht. Zie ook: nadere verklaring optie nadere verklaring aanbod nadere verklaring overeenkomst

uitponden / uitponding Fr.: vendre en petites doses : rechtswetenschap - kleiner maken, fragmenteren; zaken uit een doos halen en per onderdeel herverpakken en doorverkopen, waardoor uiteindelijk een grotere winst wordt behaald. Zie ook: nadere verklaring winst nadere verklaring winstmanipulatie

uitputten / uitgeput Fr.: épuiser : intellectuele eigendomsrecht - als een rechthebbende een product in één lidstaat van de Europese Unie heeft uitgebracht, kan hij de verdere verhandeling daarvan binnen de EU niet meer belemmeren. Het recht ten aanzien van dat product is dan ~. Art. 13 Eenvormige Beneluxwet op de merken

uitputtingsleer Fr.: doctrine d'épuisement : auteursrecht - (intellectuele eigendom) opvatting dat wanneer een rechthebbende een product in één lidstaat heeft uitgebracht, hij op grond van zijn merkrecht de verdere verhandeling daarvan binnen de EG niet kan belemmeren. Het recht ten aanzien van dat product is dan 'uitgeput'. Zie ook: nadere verklaring auteursrecht nadere verklaring Europese Unie (EU)

uitspraak Fr.: décision / jugement : burgerlijk procesrecht - door de rechter in het openbaar uitgesproken beslechting van een burgerlijk, bestuurlijk of strafrechtelijk geschil dat (meestal) wordt vastgelegd in een vonnis, arrest of beschikking. Zie ook: nadere verklaring provisionele uitspraak nadere verklaring beslissing nadere verklaring uitblijven uitspraak

uitstel Fr.: sursis : burgerlijk procesrecht - wachten om de behandeling van de zaak voor de rechtbank verder te zetten. Bijv. ~ op verzoek van partijen die nog op het allerlaatst een minnelijke regeling willen treffen. Zie ook: tegenstelling schorsing

uitstel Fr.: sursis : strafrecht - beslissing van de rechter om een alle of enkele van de door hem uitgesproken straffen niet meteen ten uitvoer te leggen maar daarvoor een bepaalde proeftijd op te leggen. De straf zal niet worden uitgevoerd als de beslissing niet tijdens de proeftijd wordt herroepen. Aan de proeftijd kunnen ook voorwaarden gekoppeld worden die de veroordeelde moet naleven (probatie-uitstel) Art. 1 Probatiewet - Zie ook: onderdeel tenuitvoerlegging nadere verklaring gewoon uitstel nadere verklaring probatie nadere verklaring opschorting

uitstel uitspraak Fr.: remise de jugement : burgerlijk procesrecht - wachten om de uitspraak te doen. Bijv. ~ op verzoek van partijen die nog op het allerlaatst een minnelijke regeling willen treffen. Zie ook: tegenstelling schorsing